Zoeken
Inloggen
Winkelwagen
Te weinig doen of te veel doen: waarom beide herstel kunnen vertragen
Wanneer je lichamelijke klachten hebt, is het logisch om je belasting aan te passen. Maar hoeveel moet je dan doen? Volledig rust nemen kan aantrekkelijk voelen, terwijl anderen juist proberen om ondanks de klachten gewoon door te gaan.
Beide uitersten zijn niet altijd handig. Te weinig bewegen kan ervoor zorgen dat je conditie, kracht en vertrouwen in bewegen afnemen. Maar steeds opnieuw over je huidige belastbaarheid heen gaan kan klachten juist blijven prikkelen.
Herstel draait daarom vaak niet om zoveel mogelijk rust of zoveel mogelijk trainen, maar om het vinden van een belasting die op dat moment bij je past.
Belasting en belastbaarheid moeten bij elkaar passen
Je lichaam is gewend aan een bepaalde hoeveelheid belasting. Denk bijvoorbeeld aan:
- lopen en traplopen
- werken
- sporten
- tillen en dragen
- huishoudelijke activiteiten
- lang zitten of staan
Hoeveel je aankunt, noemen we vaak je belastbaarheid. Deze is niet iedere dag precies hetzelfde.
Slaap, stress, ziekte, trainingsbelasting, herstel, voeding en eerdere activiteiten kunnen allemaal invloed hebben op hoe je lichaam die dag reageert.
Wanneer de belasting tijdelijk groter wordt dan wat je lichaam aankan, kunnen klachten ontstaan of toenemen.
Waarom te weinig doen het herstel kan tegenwerken
Bij pijn is het normaal om bewegingen tijdelijk te vermijden. Zeker wanneer een beweging duidelijk klachten oproept.
Maar wanneer je gedurende langere tijd bijna alle activiteit stopt, kan dat ook nadelen hebben.
Je spieren worden minder belast
Spieren hebben belasting nodig om sterk te blijven. Wanneer je veel minder loopt, tilt, sport of beweegt dan normaal, krijgen spieren minder prikkels.
Je conditie kan achteruitgaan
Na een periode van weinig activiteit kunnen activiteiten die eerder gemakkelijk waren opeens zwaarder voelen. Daardoor kan de stap terug naar je normale niveau groter worden.
Beweging kan steeds spannender worden
Wanneer je langere tijd bepaalde bewegingen vermijdt uit angst voor pijn of schade, kun je steeds voorzichtiger worden.
Dat betekent niet dat je pijn moet negeren. Het betekent wel dat volledige rust bij veel alledaagse spier- en gewrichtsklachten meestal niet nodig is.
Waarom te veel doen ook klachten kan onderhouden
Het andere uiterste komt minstens zo vaak voor: proberen om ondanks klachten exact hetzelfde te blijven doen.
Een training, werkdag of klus lukt misschien nog wel, maar daarna nemen de klachten sterk toe. Vervolgens neem je een paar dagen veel rust, voelt het beter en doe je opnieuw te veel.
Zo kan een patroon ontstaan van:
- een goede dag hebben
- veel extra activiteiten uitvoeren
- meer klachten krijgen
- veel minder gaan doen
- opnieuw beginnen zodra de klachten afnemen
Hierdoor blijft de hoeveelheid belasting sterk wisselen en wordt rustig opbouwen moeilijker.
Meer pijn betekent niet automatisch meer schade
Pijn en weefselschade zijn niet hetzelfde. Een gevoelig gebied kan tijdens herstel reageren op een beweging zonder dat je daarmee automatisch nieuwe schade veroorzaakt.
Tegelijkertijd is het ook niet nodig om pijn bewust te blijven provoceren.
De reactie van je lichaam tijdens én na een activiteit geeft vaak nuttige informatie over de belasting die op dat moment passend is.
Hoe vind je een bruikbare middenweg?
1) Kijk naar wat nog wél lukt
Probeer niet alleen te kijken naar de activiteit die pijn doet. Kijk ook welke bewegingen en activiteiten nog goed mogelijk zijn.
Kun je bijvoorbeeld niet hardlopen, maar wel wandelen of fietsen? Is zwaar tillen gevoelig, maar lukt tillen met minder gewicht wel?
Zo blijf je actief zonder steeds dezelfde klacht sterk uit te lokken.
2) Pas één onderdeel tegelijk aan
Je kunt belasting verminderen door bijvoorbeeld:
- minder gewicht te gebruiken
- minder herhalingen te doen
- de activiteit korter uit te voeren
- meer pauzes te nemen
- de beweging tijdelijk kleiner of rustiger te maken
- trainingen verder uit elkaar te plannen
Je hoeft een activiteit dus niet altijd volledig te stoppen.
3) Kijk ook naar de reactie later op de dag
Niet iedere klacht reageert direct. Soms voelt een activiteit tijdens het uitvoeren prima, maar nemen de klachten enkele uren later duidelijk toe.
Kijk daarom niet alleen naar pijn tijdens het bewegen, maar ook naar hoe je je later die dag en de volgende dag voelt.
Een tijdelijke reactie hoeft niet direct verkeerd te zijn. Wanneer je na vrijwel iedere activiteit langdurig duidelijk meer klachten hebt, kan het verstandig zijn de belasting tijdelijk iets te verlagen.
4) Bouw geleidelijk op
Gaat een bepaalde hoeveelheid beweging meerdere keren goed? Dan kun je voorzichtig iets uitbreiden.
Bijvoorbeeld eerst iets langer wandelen, daarna wat sneller wandelen en pas later weer hardlopen.
Geleidelijke opbouw geeft je lichaam tijd om zich opnieuw aan belasting aan te passen.
Herstel verloopt niet altijd in een rechte lijn
Een paar goede dagen gevolgd door een mindere dag betekent niet automatisch dat het herstel mislukt.
Schommelingen zijn normaal. Je kunt de ene dag meer voelen door een drukke werkdag, slechte nachtrust, training of een combinatie van activiteiten.
Kijk daarom liever naar de ontwikkeling over meerdere dagen of weken dan naar één afzonderlijke dag.
Wanneer laat je klachten beoordelen?
Zelf aanpassen en rustig opbouwen is vooral geschikt bij milde klachten waarbij bewegen nog goed mogelijk is en er geen alarmsignalen zijn.
Neem contact op met een arts of andere passende zorgverlener wanneer:
- de klachten steeds erger worden
- je dagelijkse activiteiten steeds moeilijker worden
- je plotseling veel pijn krijgt
- je na een ongeluk of val nauwelijks kunt bewegen of belasten
- je duidelijke krachtsvermindering of gevoelsverlies krijgt
- een gewricht opvallend rood, warm of dik wordt en je je ziek voelt
- de klachten ondanks aanpassing niet beginnen te verbeteren
- je twijfelt of bewegen veilig is
Bij pijn op de borst, ernstige benauwdheid of andere plotselinge ernstige klachten kan directe medische beoordeling noodzakelijk zijn.
Praktische samenvatting
Bij veel lichamelijke klachten is zowel volledig stilvallen als voortdurend over je grenzen heen gaan niet ideaal.
Probeer in plaats daarvan:
- te blijven doen wat nog goed mogelijk is
- activiteiten tijdelijk aan te passen
- grote pieken in belasting te voorkomen
- te kijken hoe je lichaam later op de activiteit reageert
- de belasting stap voor stap weer uit te breiden
Het doel is niet om iedere vorm van pijn te vermijden. Het doel is een niveau van activiteit te vinden waarmee je kunt blijven bewegen en van daaruit verder kunt opbouwen.
CTA: klachtencheck
Heb je lichamelijke klachten en twijfel je of zelf aanpassen voldoende is of dat beoordeling verstandig is? Doe dan de Klachtencheck.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijke medische beoordeling. Neem bij ernstige, plotselinge of snel toenemende klachten contact op met een arts.
