Samenvatting

• Beschrijving klachten: Costochondritis geeft pijn bij het ribkraakbeen aan de voorkant van de borstkas, meestal rond de overgang van rib naar borstbeen. De pijn is vaak drukpijnlijk en neemt toe bij bewegen, diep ademhalen, hoesten of niezen.
• Ontstaanswijze: Mogelijke factoren zijn hoesten, luchtweginfectie, overbelasting, trauma, veel diep ademhalen, stress, disfunctionele ademhaling, zwangerschap, houding, reumatische aandoeningen of verminderde belastbaarheid.
• Symptomen: Mogelijke klachten zijn pijn op de borst, pijn bij druk op het borstbeen of ribkraakbeen, stekende pijn, pijn bij armbewegingen, hoesten, niezen, diep ademhalen of draaien, en soms uitstraling naar ribben, bovenrug, schouder, nek, arm of buik.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld op basis van klachten en lichamelijk onderzoek. Aanvullend onderzoek kan nodig zijn om andere oorzaken van borstpijn uit te sluiten, zoals hart-, long-, rib- of ontstekingsproblemen.
• (Zelf)behandeling en herstel: De aanpak bestaat uit geruststelling waar passend, pijnregulatie, tijdelijke aanpassing van belasting, ademhalings- en ontspanningsoefeningen, rustige oefenopbouw, fysiotherapie bij terugkerende klachten en zo nodig medische behandeling.

Beschrijving van de aandoening

Costochondritis is een pijnlijke irritatie of ontsteking van het ribkraakbeen. Dit ribkraakbeen vormt de overgang tussen de ribben en het borstbeen aan de voorkant van de borstkas. De klachten worden daarom vaak gevoeld als pijn op de borst of borstwandpijn.

De pijn is meestal goed aanwijsbaar en neemt vaak toe wanneer je op de pijnlijke plek drukt. Ook bewegen, draaien, tillen, diep ademhalen, hoesten, niezen of bepaalde armbewegingen kunnen de klachten uitlokken.

Costochondritis kan ongerust maken omdat de pijn aan de voorkant van de borstkas zit. Toch komt de pijn bij costochondritis meestal uit de borstwand zelf. Omdat borstpijn ook kan passen bij hart-, long-, maag-, rib- of andere klachten, is het belangrijk om bij twijfel of alarmsignalen medisch te laten beoordelen.

Costochondritis lijkt op het syndroom van Tietze. Het belangrijkste verschil is dat bij costochondritis meestal géén duidelijke zwelling aanwezig is. Bij het syndroom van Tietze is lokale zwelling juist vaker een kenmerk.

Borstpijn altijd zorgvuldig beoordelen

Pijn door costochondritis is vaak lokaal drukpijnlijk en bewegings- of ademhalingsgevoelig. Toch kan borstpijn ook komen door hart, longen, maag, ribben of andere oorzaken. Bij twijfel, benauwdheid, druk op de borst, flauwvallen of ziek zijn is medische beoordeling nodig.

Costochondritis en syndroom van Tietze

Costochondritis en het syndroom van Tietze geven allebei pijn rond het ribkraakbeen aan de voorkant van de borstkas. Ze kunnen daardoor erg op elkaar lijken.

• Costochondritis: Pijn rond het ribkraakbeen, meestal zonder duidelijke zwelling.
• Syndroom van Tietze: Pijn rond het ribkraakbeen, meestal met lokale zwelling. Soms is er warmte of roodheid.
• Overeenkomst: Beide kunnen pijn geven bij drukken, bewegen, diep ademhalen, hoesten of niezen.
• Belangrijk: Beide diagnoses worden pas logisch wanneer ernstiger oorzaken van borstpijn voldoende zijn uitgesloten.

De behandeling richt zich meestal op pijnvermindering, verminderen van irritatie, rustig blijven bewegen, ademhaling, houding en het herkennen van uitlokkende factoren.

Wanneer moet je opletten?

Costochondritis is meestal niet gevaarlijk, maar borstpijn moet serieus worden genomen. Niet elke pijn aan de voorkant van de borstkas komt door ribkraakbeen.

Neem contact op met huisarts, huisartsenpost of spoedzorg bij

• Druk, beklemming of hevige pijn op de borst.
• Benauwdheid, kortademigheid of blauwe lippen.
• Pijn die uitstraalt naar kaak, linkerarm, rug of schouder met zweten, misselijkheid of ziek gevoel.
• Flauwvallen, duizeligheid of hartkloppingen met ziek gevoel.
• Koorts, duidelijke roodheid, warmte of toenemende zwelling.
• Bloed ophoesten of toenemende pijn bij ademhalen met ziek zijn.
• Pijn na een val, harde klap, ongeluk of fors trauma.
• Onverklaard gewichtsverlies, bekende kanker of nachtelijke pijn die niet verandert.
• Snelle verslechtering of klachten die duidelijk anders voelen dan eerdere klachten.

Bel 112 bij ernstige benauwdheid, hevige druk op de borst, flauwvallen, blauwe lippen, acute ernstige pijn of verdenking op hart- of longprobleem.

Ontstaanswijze

De oorzaak van costochondritis is niet altijd duidelijk. Vaak lijkt het te gaan om irritatie van het ribkraakbeen en de omliggende borstwand, waarbij belasting, ademhaling, hoesten, houding en herstel een rol kunnen spelen.

• Veel hoesten: Langdurig of krachtig hoesten kan het ribkraakbeen, de tussenribspieren en de borstkas overbelasten.
• Luchtweginfectie: Een verkoudheid, bronchitis of andere luchtweginfectie kan klachten uitlokken door hoesten en ontstekingsgevoeligheid.
• Trauma: Een klap, val of druk op borstbeen of ribben kan klachten starten.
• Overbelasting: Tillen, duwen, trekken, sporten, krachttraining of veel bovenhands werken kan de borstkas belasten.
• Diep of intensief ademhalen: Veel diep ademhalen, zuchten of een gespannen ademhalingspatroon kan het gebied gevoeliger maken.
• Disfunctionele ademhaling: Hyperventilatie of disfunctionele ademhaling kan spanning rond borstkas, ribben en nek versterken.
• Houding en stijfheid: Een stijve bovenrug, ronde houding of weinig afwisseling kan de borstkas extra gevoelig maken.
• Stress en spanning: Stress kan ademhaling, spierspanning en pijngevoeligheid beïnvloeden.
• Zwangerschap: Veranderingen in houding, ademhaling en borstkasbelasting kunnen klachten uitlokken.
• Reumatische of ontstekingsziekten: Bij terugkerende of uitgebreide klachten kan een onderliggende ontstekingsaandoening meespelen.
• Lage belastbaarheid: Slechte slaap, weinig herstel, inactiviteit of verminderde conditie kan klachten onderhouden.

Symptomen

De klachten bij costochondritis zitten meestal aan de voorkant van de borstkas, rond het borstbeen en één of meerdere ribovergangen. De pijn kan wisselen en soms in aanvallen optreden.

• Pijn op de borst: Meestal lokaal bij het borstbeen of ribkraakbeen.
• Drukpijn: De pijn neemt vaak toe als je op de pijnlijke plek drukt.
• Geen duidelijke zwelling: Bij costochondritis is meestal geen zichtbare of voelbare zwelling aanwezig. Bij duidelijke zwelling past het beeld meer bij Tietze of een andere oorzaak.
• Stekende pijn: De pijn kan scherp of stekend zijn, soms in aanvallen.
• Pijn bij diep ademhalen: Diep inademen, zuchten, hoesten of niezen kan klachten uitlokken.
• Pijn bij bewegen: Draaien, bukken, tillen, duwen, trekken of bepaalde armbewegingen kan de pijn verergeren.
• Pijn bij armbewegingen: Bewegen van de arm kan de borstkas en het ribkraakbeen mee belasten.
• Uitstralende pijn: Pijn kan uitstralen naar ribben, bovenrug, schouderblad, nek, schouder, arm of buikregio.
• Houdingsverandering: Door pijn ga je soms voorzichtiger of meer gebogen bewegen.
• Oppervlakkiger ademhalen: Mensen gaan soms minder diep ademen om pijn te vermijden.
• Vermoeidheid: Aanhoudende pijn, stress of slecht slapen kan vermoeidheid geven.
• Lichte verhoging: Soms is er lichte verhoging, maar duidelijke koorts of ziek zijn vraagt beoordeling.
• Activiteitsbeperking: Sport, tillen, werken, slapen of dagelijkse beweging kan tijdelijk beperkt zijn.

Alarmsignalen

Neem contact op met huisarts of huisartsenpost bij druk op de borst, benauwdheid, pijn met zweten of misselijkheid, flauwvallen, hartkloppingen met ziek gevoel, koorts, bloed ophoesten, pijn na trauma, snelle toename van zwelling of duidelijke verslechtering. Bel 112 bij ernstige benauwdheid, hevige druk op de borst, blauwe lippen, flauwvallen of verdenking op hart- of longprobleem.

Diagnose

De diagnose costochondritis wordt meestal gesteld op basis van het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. De arts kijkt naar pijnlocatie, drukpijn, ademhalingsgevoeligheid en bewegingen die de pijn uitlokken.

Een belangrijk kenmerk is lokale drukpijn bij het ribkraakbeen. Toch is het niet verstandig om zelf borstpijn definitief als costochondritis te beoordelen. Vooral nieuwe, hevige of onduidelijke borstpijn moet eerst medisch worden beoordeeld.

Aanvullend onderzoek kan nodig zijn om andere oorzaken uit te sluiten. Denk aan bloedonderzoek bij verdenking op ontsteking of reumatische aandoening, een hartfilmpje bij twijfel over het hart, of beeldvormend onderzoek bij trauma, ribletsel of een afwijkend beloop.

Bij costochondritis zijn röntgenfoto’s vaak niet afwijkend. Beeldvorming wordt vooral gebruikt om andere oorzaken uit te sluiten, zoals ribbreuk, longproblemen, gewrichtsontsteking of andere aandoeningen.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling van costochondritis richt zich op pijnvermindering, verminderen van irritatie, rustig blijven bewegen, ademhaling, herstel van belastbaarheid en het herkennen van uitlokkende factoren. Veel klachten verbeteren geleidelijk, maar het beloop kan wisselen.

• Medisch advies bij borstpijn: Laat nieuwe, hevige of onduidelijke borstpijn beoordelen door de huisarts, zeker bij benauwdheid, druk op de borst, ziek gevoel of uitstralende pijn.
• Spontaan herstel: Klachten kunnen vanzelf verminderen binnen weken tot maanden. Het herstel hangt af van belasting, hoesten, stress, slaap, algemene gezondheid en onderliggende factoren.
• Belasting tijdelijk aanpassen: Vermijd tijdelijk bewegingen die duidelijk klachten uitlokken, zoals zwaar tillen, duwen, trekken, intensieve krachttraining of diep forceren met ademhaling.
• Pijnstilling of ontstekingsremming: Pijnstillers of ontstekingsremmende medicatie kunnen soms helpen. Overleg met huisarts of apotheker bij medicatiegebruik, maagklachten, bloedverdunners, nierproblemen of zwangerschap.
• Injectie of specialistische behandeling: Bij hevige of langdurige klachten kan een arts soms een injectie of verwijzing naar pijnpoli, reumatoloog of specialist overwegen.
• Warmte of kou: Warmte kan prettig zijn bij spierspanning en stijfheid. Kou kan helpen bij actieve irritatie. Kies wat tijdelijk verlichting geeft.
• Tape: Tape kan soms tijdelijk ondersteuning of pijnvermindering geven bij ademhalen, hoesten of bewegen. Laat dit bij voorkeur aanbrengen door iemand met ervaring in tapetechnieken.
• Ademhaling rustig houden: Probeer niet langdurig oppervlakkig te ademen uit angst voor pijn. Rustige ademhalingsoefeningen kunnen helpen om spanning rond borstkas en nek te verminderen.
• Houdings- en ontspanningsoefeningen: Oefeningen voor borstkas, bovenrug, schouderbladen en ontspanning kunnen helpen wanneer houding, stress of ademhaling klachten onderhoudt.
• Fysiotherapie: Fysiotherapie kan zinvol zijn bij terugkerende klachten, stijfheid van bovenrug of ribben, gespannen ademhaling, houdingsproblemen of moeite met rustig opbouwen.
• Revalidatieoefeningen: Als de pijn afneemt, kan rustige opbouw van mobiliteit, schoudergordel, bovenrug, ademhaling en conditie helpen om terugkeer te voorkomen.
• Trainingsschema op maat: Een op maat gemaakt trainingsprogramma kan helpen bij rustige opbouw van mobiliteit, kracht, houding, ademhaling en belastbaarheid.
• Begeleiding op locatie: Via de BehandelaarWijzer kun je zoeken naar een passende fysiotherapeut.
• Leefstijl: Voldoende slaap, gezonde voeding, niet roken, stressregulatie, regelmatig bewegen en herstelmomenten ondersteunen herstel en algemene belastbaarheid.