Samenvatting

• Klachtenbeschrijving: Een tennisarm veroorzaakt pijn aan de buitenzijde van de elleboog, meestal door overbelasting van de pezen die betrokken zijn bij het strekken van pols en vingers. Herstel is vaak goed, maar kan enkele maanden duren.
• Ontstaanswijze: De klachten ontstaan vaak door herhaald knijpen, tillen, wringen, computerwerk, klussen of racketsporten. Ook een ongunstige houding, hoge spierspanning en repeterende belasting kunnen bijdragen.
• Symptomen: Typisch zijn pijn aan de buitenzijde van de elleboog, pijn bij grijpen of polsstrekken, verminderde gripkracht en hinder bij dagelijkse handelingen.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klachtenpatroon en lichamelijk onderzoek. Aanvullende beeldvorming is meestal niet nodig.
• Zelfbehandeling en herstel: De aanpak bestaat meestal uit belasting tijdelijk aanpassen, gedoseerd opbouwen, gerichte oefentherapie en waar nodig tijdelijke ondersteuning met tape of een brace. Bij aanhoudende klachten kan verdere behandeling nodig zijn.

Beschrijving van de aandoening

Een tennisarm, ook wel tenniselleboog, epicondylitis lateralis, tennis elbow of lateral epicondylitis genoemd, is een klacht aan de buitenzijde van de elleboog. De pijn ontstaat meestal door overbelasting van de pezen van de onderarmspieren die betrokken zijn bij het strekken van de pols en vingers. Vooral de peesaanhechting van de extensor carpi radialis brevis speelt hierbij vaak een rol.

Hoewel de naam epicondylitis een ontsteking suggereert, gaat het in de praktijk vaak eerder om een peesprobleem of tendinopathie: een combinatie van overbelasting, kleine weefselschade en verminderde belastbaarheid van het peesweefsel. De klacht komt niet alleen voor bij tennissers, maar juist ook bij mensen die veel knijpen, tillen, wringen, klussen, typen of repeterend met hand en pols werken.

De pijn zit meestal aan de buitenkant van de elleboog en kan uitstralen naar de onderarm. Vooral grijpen, tillen, wringen en polsstrekken lokken de klachten uit. Het herstel is meestal gunstig, maar kan traag verlopen.

Beloop

Het natuurlijke beloop van een tennisarm is meestal gunstig. Veel mensen merken binnen enkele maanden duidelijke verbetering, maar het herstel kan ook langer duren. De prognose is vaak minder gunstig bij langdurig bestaande klachten, hoge pijn bij de start, terugkerende episoden, klachten in de dominante arm en een combinatie met nek-, schouder- of houdingsgerelateerde belasting.

Ontstaanswijze

• Herhaald grijpen, knijpen of wringen: Bijvoorbeeld bij tillen, poetsen, klussen, tuinieren of gereedschap gebruiken.
• Repeterend hand- en polsgebruik: Langdurig computerwerk, muisgebruik of steeds dezelfde armbewegingen kunnen bijdragen aan overbelasting.
• Racketsport of andere sportbelasting: Met name bij ongunstige techniek, te snelle opbouw of verkeerd materiaal.
• Verminderde belastbaarheid van peesweefsel: De pees kan geleidelijk gevoeliger worden bij steeds terugkerende belasting.
• Beperkte elleboog- of polsmobiliteit: Minder beweeglijkheid kan de trekkracht op de peesaanhechting vergroten.
• Slechte houding of ketenbelasting: Een stijve nek, bovenrug of schoudergordel kan de belasting op arm en onderarm ongunstig beïnvloeden.
• Verhoogde spierspanning: Extra spanning in onderarm, schouder of nek kan klachten onderhouden.
• Eerdere arm- of polsblessures: Oude klachten kunnen de belastbaarheid van de arm verminderen.
• Ergonomische factoren: Ongunstige werkhoogte, gereedschap of werkhouding kunnen de kans op klachten vergroten.

Symptomen

• Pijn aan de buitenzijde van de elleboog: Vaak precies rond of net onder het benige uitsteeksel.
• Pijn bij grijpen of knijpen: Bijvoorbeeld bij een hand geven, kopje optillen of deurklink gebruiken.
• Pijn bij polsstrekken of tillen: Vooral als de arm gestrekt is.
• Verminderde gripkracht: Het vasthouden van voorwerpen kost meer moeite.
• Uitstraling naar de onderarm: Soms zakt de pijn door richting pols of hand.
• Stijfheid of zeurend gevoel: Vooral na belasting of juist na rust.
• Beperkingen in dagelijkse activiteiten: Bijvoorbeeld bij typen, wringen, sporten of huishoudelijke taken.

Diagnose

De diagnose van een tennisarm wordt hoofdzakelijk gesteld op basis van klachten en symptomen. Een belangrijk teken is pijnprovocatie bij druk op de laterale epicondyl, een botuitsteeksel in de elleboog waar de pezen die de tennisarm veroorzaken aanhechten. Als deze regio geïrriteerd is, duidt dit op een tennisarm. Het ontbreken van pijn bij druk op dit gebied maakt de diagnose tennisarm zeer onwaarschijnlijk. Eenvoudige tests zoals dorsaalflexie (strekken van de pols) en extensie (het strekken) van de vingers kunnen pijn uitlokken, vooral bij het zetten van kracht. Ook activiteiten als knijpen en wringen kunnen de klachten verergeren. De diagnose kan dus goed vastgesteld worden aan de hand van het verhaal van de patiënt en deze aanvullende testen; echografie wordt over het algemeen niet aanbevolen. Als je twijfelt of je last hebt van een tennisarm, kun je onderstaande zelftest doen.

Zelftest tennisarm

Vergelijkbare aandoeningen met overlappende symptomen bij tennisarm

• Extensor carpi ulnaris tendinopathie: Extensor carpi ulnaris tendinopathie veroorzaakt pijn rond de pols, maar kan ook pijn aan de buitenzijde van de elleboog geven, vergelijkbaar met tennisarm.
• Radiaal tunnelsyndroom: Veroorzaakt pijn rondom de buitenzijde van de elleboog, vergelijkbaar met de symptomen van een tennisarm.
• Carpaal tunnelsyndroom: Overlappende symptomen zoals pijn en zwakte in de arm en een verminderde grijpkracht.
• Peesontstekingen en zenuwcompressiesyndromen: Aandoeningen zoals distaal bicepstendinitis, thoracic outlet syndrome (TOS) en nekhernia vertonen vergelijkbare symptomen als een tennisarm, waaronder pijn en verminderde armfunctie.
• Golfarm: Veroorzaakt pijn aan de binnenkant van de elleboog en vertoont een vergelijkbaar klachtenbeeld met de tennisarm, hoewel gelokaliseerd aan de andere zijde van de elleboog.

(Zelf)behandeling en herstel

• Beleid bij tennisarm: Verminder belastende activiteiten en blijf binnen je pijngrenzen actief. Voeg pauzes en ergonomische aanpassingen toe, vooral bij repetitieve taken. Overweeg diepe dwarse frictietherapie bij langdurige klachten. Het gebruik van een brace kan vooral in het begin nuttig zijn. Deze aanpak bevordert een balans tussen rust en beweging, aangepast aan de duur en ernst van je klachten. Lees hieronder verder;
• Pijnmanagement: Als pijn op de voorgrond staat, overweeg dan het gebruik van pijnstillers of bespreek met je huisarts de mogelijkheden voor pijnmedicatie.
• Brace of tape ter ondersteuning: Het gebruik van een brace of tape kan verlichting bieden bij een tennisarm door de arm te ontlasten en te voorkomen dat je deze overbelast. Het biedt extra steun tijdens activiteiten, zelfs als je last hebt van klachten, en kan ook preventief werken bij zware inspanningen om het ontstaan van een tennisarm te vermijden. Voor instructies over hoe je zelf tape aanlegt, bekijk onze stap-voor-stap zelftape-instructievideo onderaan deze pagina.
• Fysiotherapie en manuele therapie: Een professionele beoordeling van de oorzaken van tennisarmklachten is belangrijk, variërend van advies tot het gebruik van ondersteunende tape of braces zoals hierboven beschreven. Behandeling kan nodig zijn voor stijfheid in de elleboog, nek- en borstwervelkolom, of verhoogde spierspanning die overbelasting veroorzaakt. Therapieën zoals dry needling of shockwavetherapie kunnen helpen. Vind via onze BehandelaarWijzer een geschikte fysiotherapeut of start met een op maat gemaakt oefenprogramma voor rek- en excentrische krachttraining, essentieel voor herstel en versterking bij een tennisarm.
• Optimaliseer je thuisworkout: Voor effectieve thuisworkouts bevelen we aan:
  • Crosstrainer
  • Roeiapparaat
  • Knijpkracht training
  • Oefenmat
  • Oefenbal 
  • Weerstandsbanden
  • Halterbank
  • Verstelbare dumbbellset
• Diepe dwarse frictie therapie voor tennisarm: Deze therapie is effectief voor directe pijnverlichting en verbetering van gripkracht. Het principe is het veroorzaken van lichte weefselschade om het herstel te stimuleren. Ondanks beperkt wetenschappelijk bewijs, wordt deze methode vaak praktisch toegepast. Belangrijk is om goed geïnformeerd te zijn over de intensiteit en doelen van de behandeling. 
• Corticosteroïden injectie: Hoewel deze behandeling op korte termijn verlichting kan bieden, is het vaak niet de eerste keuze vanwege teleurstellende lange termijn resultaten. Bespreek dit met een medisch specialist om te bepalen of dit een geschikte optie is voor jouw specifieke situatie.
• Acupunctuur: Dit is een alternatieve behandelwijze waarbij fijne naalden op specifieke punten in het lichaam worden geplaatst. Deze techniek kan effectief zijn bij het verminderen van pijn en het verbeteren van de bloedstroom, wat bijdraagt aan verlichting van de symptomen van een tennisarm. Patiënten ervaren vaak een significante vermindering van ongemak en een verbetering in armfunctie door deze behandeling.
• Chirurgische overwegingen: Bij aanhoudende en ernstige tennisarmklachten, waarbij fysiotherapie, medicatie, specifieke oefeningen en injecties geen verlichting bieden, kan een operatie als laatste redmiddel worden overwogen. Deze ingreep, gericht op het verwijderen van beschadigd weefsel of het herstellen van de pezen, is bedoeld voor chronische gevallen die significante beperkingen veroorzaken. Hoewel chirurgie mogelijk verlichting kan bieden, draagt het risico's en garandeert het niet altijd een volledig herstel. Daarom is het essentieel om de optie van een operatie zorgvuldig te overwegen en te bespreken met een gespecialiseerde arts.
• Leefstijlveranderingen: Verbeteren van leefstijl, zoals werk-, slaap- en sportgewoonten, is belangrijk. Streef naar een gezond gewicht, eet gezond en beweeg voldoende. Stress kan spierspanning veroorzaken en het herstel belemmeren. Overweeg bij stress, stressverlagende technieken zoals yoga, meditatie of ademhalingsoefeningen. Dit vermindert het risico op diverse gezondheidsproblemen en bevordert de algehele gezondheid. Meer hierover lees je [hier] of bekijk de beschikbare e-learning.