Samenvatting

• Beschrijving klachten: Fibuladispositie verwijst naar klachten rond het fibulakopje en het proximale tibiofibulaire gewricht aan de buitenzijde van de knie. Dit kan pijn, drukgevoeligheid en soms uitstralende klachten richting onderbeen of enkel geven.
• Ontstaanswijze: Klachten ontstaan vaak na een enkelverzwikking, draaibeweging, sporttrauma of directe klap tegen de buitenzijde van knie of onderbeen.
• Symptomen: Typische klachten zijn pijn bij het fibulakopje, gevoeligheid bij aanraking, pijn bij hurken, traplopen, draaien of sporten en soms een instabiel of trekkend gevoel aan de buitenzijde van de knie.
• Diagnose: De diagnose wordt vooral gesteld op basis van het verhaal, het klachtenpatroon en lichamelijk onderzoek. Beeldvorming is met name bedoeld om andere letsels of afwijkingen uit te sluiten.
• (Zelf)behandeling en herstel: Behandeling bestaat meestal uit belasting aanpassen, oefentherapie, mobilisatie, taping of tijdelijke ondersteuning en geleidelijke opbouw van activiteiten. Bij aanhoudende instabiliteit of forse klachten is verdere beoordeling verstandig.

Beschrijving klachten

Fibuladispositie, ook wel kuitbeendispositie, disfunctioneren van het fibulakopje, blokkade van het proximale tibiofibulaire gewricht of proximale tibiofibulaire gewrichtsdisfunctie genoemd, verwijst naar klachten rond het fibulakopje aan de buitenzijde van de knie. In Engelstalige literatuur worden ook termen gebruikt als proximal tibiofibular joint dysfunction, fibular head displacement en fibular malposition.

Het fibulakopje vormt samen met het scheenbeen het proximale tibiofibulaire gewricht. Dit gewricht helpt bij de krachtenoverdracht tussen knie en enkel. Na een enkelverzwikking, draaibeweging of directe klap kan dit gebied geïrriteerd of minder goed belastbaar raken. Daardoor kunnen klachten ontstaan aan de buitenzijde van de knie, soms met uitstraling naar het onderbeen of een trekkend gevoel richting de enkel.

Klachten worden vaak duidelijker bij hurken, traplopen, draaien, sporten of bij druk op het fibulakopje. Omdat pijn aan de buitenzijde van de knie meerdere oorzaken kan hebben, is het belangrijk om ook andere structuren mee te nemen in de beoordeling, zoals de buitenband, meniscus, pezen of restklachten na enkelletsel.

Structuur en functie van het bovenste kuitbeengewricht

Het proximale tibiofibulaire gewricht verbindt het kuitbeen met het scheenbeen vlak onder de knie. Dit kleine gewricht helpt mee bij het opvangen en verdelen van krachten tussen knie en enkel en beweegt subtiel mee tijdens belasting, draaien en voetbewegingen.

• Gewrichtskoppen: het fibulakopje van het kuitbeen en het buitenste deel van het scheenbeen.
• Gewrichtskapsel: het kapsel rondom het gewricht dat voor stabiliteit en voeding van het gewricht zorgt.
• Bandstructuren: de voorste en achterste tibiofibulaire banden helpen het gewricht op zijn plaats te houden.

Wanneer dit gewricht geïrriteerd, stijf of instabiel raakt, kunnen klachten ontstaan aan de buitenzijde van de knie en soms ook lager in het onderbeen of rond de enkel.

Toelichting afbeelding: Femur = dijbeen, patella = knieschijf, fibula = kuitbeen, tibia = scheenbeen.

Ontstaanswijze

• Verstapping: Door een forse enkelverzwikking of verstapping.
• Enkelverzwikking: Als gevolg van een inversietrauma.
• Buitenwaartse kanteling: Door een supinatietrauma.
• Verbindingsschade: Na een syndesmosis tibiofibularis letsel.
• Sportgerelateerd: Draaiende bewegingen tijdens sportactiviteiten.
• Plotse bewegingen: Bij een abrupte stop of verandering van richting.
• Overbelasting: Door overbelasting bij herhaaldelijke bewegingen.
• Directe impact: Door een directe stomp of klap van buitenaf, zoals bij een botsing.
• Onvoldoende voorbereiding: Onvoldoende opwarmen of rekken voor activiteiten.

Symptomen

• Lokale pijn: aan de buitenzijde van de knie, vooral ter hoogte van het fibulakopje.
• Drukgevoeligheid: pijn bij aanraken of belasten van het gebied.
• Pijn bij hurken, traplopen of draaien: vooral bij functionele belasting.
• Trekkend of uitstralend gevoel: richting buitenzijde van het onderbeen of soms naar de enkel.
• Klachten bij sporten: bijvoorbeeld bij springen, afzetten of plots van richting veranderen.
• Instabiel, schuivend of klikkend gevoel: aan de buitenzijde van de knie.
• Restklachten na enkelletsel: terwijl de enkel zelf al deels hersteld lijkt.

Diagnose

De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het ontstaansmechanisme, de plaats van de pijn en het lichamelijk onderzoek. Daarbij wordt gekeken naar drukpijn bij het fibulakopje, provocatie van klachten bij beweging en eventuele tekenen van irritatie of instabiliteit van het proximale tibiofibulaire gewricht.

Beeldvorming zoals een röntgenfoto, echo, CT of MRI is niet altijd nodig, maar kan wel helpen om andere oorzaken van pijn aan de buitenzijde van de knie uit te sluiten. Denk dan bijvoorbeeld aan botletsel, bandletsel of andere knieafwijkingen.

(Zelf)behandeling en herstel

• Herkennen van fibuladispositie: Een snelle diagnose helpt bij het oplossen van dit probleem. Vroegtijdige herkenning leidt tot tijdige behandeling.
• Manipulatie van de fibula (kuitbeen): De eerste stap is het manipuleren van het kuitbeen. Raadpleeg een manueel therapeut of chiropractor. Vind een geschikte specialist via onze "BehandelaarWijzer".
• Taping ter preventie: Na een succesvolle manipulatie kan tape preventief werken tegen terugkeer van de klachten. Bekijk onderaan deze pagina een video om te leren hoe je zelf deze tape aanlegt.
• Versterkingsoefeningen: Door het rekken en versterken van de spieren in zowel het onder- als bovenbeen en de romp krijg je sterkere benen. Raadpleeg een fysiotherapeut of volg ons trainingsschema op maat.
• Optimaliseer je thuisworkout: Voor het beste resultaat tijdens je training thuis raden we de volgende oefenmaterialen aan: 
  • Hometrainer
  • ​Oefenmat
  • Stepper
  • Halterset met gewichten
  • Bosu bal of balans bord
• Voetondersteuning en schoeisel: Het kan zinvol zijn om je voetstand te laten beoordelen door een podotherapeut. Extra steun in de vorm van specifieke steunzolen of aangepaste (sport)schoenen kan bijdragen aan een betere ondersteuning en comfort.
• Leefstijl en gewicht: Als je een ongezonde leefstijl of overgewicht hebt, werk dan aan verbetering. Dit vermindert het risico op gezondheidsproblemen, verbetert de balans tussen activiteit en herstel, en heeft andere gezondheidsvoordelen. Lees [hier] meer over dit onderwerp of volg een e-learning.
• Optimale preventie: Draag ondersteunend schoeisel en doe regelmatig rek- en strekoefeningen. Gebruik preventief tape of een brace bij intensieve activiteiten zoals wedstrijden. Warm altijd goed op en raadpleeg bij aanhoudende klachten een specialist.