Samenvatting

• Beschrijving klachten: Klauwtenen en hamertenen zijn standsafwijkingen van de kleine tenen. De teen buigt of trekt krom, waardoor druk, eelt, likdoorns, schoenproblemen, pijn bij lopen of pijn onder de voorvoet kan ontstaan.
• Ontstaanswijze: De klachten ontstaan vaak door een combinatie van schoendruk, spier- en peesdisbalans, stand van de voet, hallux valgus, lange tweede teen, leeftijd, stijfheid, reuma, diabetes, zenuwproblemen, trauma of langdurige overbelasting van de voorvoet.
• Symptomen: Mogelijke klachten zijn kromme tenen, pijn in schoenen, eelt of likdoorns bovenop of onder de teen, drukplekken, voorvoetpijn, moeite met afwikkelen, stijve tenen, roodheid, zwelling of wondjes.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld op basis van de teenstand, beweeglijkheid, drukplekken, schoeninspectie en onderzoek van voetfunctie. Bij twijfel, trauma, diabetes, wondjes of ernstige standsafwijking kan aanvullend onderzoek nodig zijn.
• (Zelf)behandeling en herstel: De aanpak bestaat uit schoenen met voldoende teenruimte, drukvermindering, teenbescherming, oefeningen, mobiliteit, voetspiertraining, zooltherapie of podotherapeutische begeleiding. Bij stijve, pijnlijke of progressieve standsafwijkingen kan een operatie worden overwogen.

Klauwtenen of hamertenen?

Bekijk de online training van Voetentraining.nl met heldere uitleg, gerichte voetoefeningen en rustige opbouw voor thuis. Gericht op teenstand, voetspieren, belasting en dagelijks lopen · Online training voor thuis · Aanvullend op passende zorg

Liever begeleiding op locatie? Vind een fysiotherapeut in jouw buurt

Bekijk training klauw- en hamertenen

Beschrijving klachten

Klauwtenen en hamertenen zijn standsafwijkingen van de kleine tenen. De teen ligt dan niet meer ontspannen recht, maar buigt of trekt krom. Hierdoor kan de teen tegen de schoen drukken, over andere tenen schuiven of extra druk geven op de voorvoet.

Bij een hamerteen buigt vooral het middelste gewricht van de teen naar beneden. Bij een klauwteen staat de teen vaak omhoog bij de basis en buigen de middelste en/of eindgewrichtjes naar beneden. Een mallet toe is vooral een buiging van het eindgewrichtje van de teen. In de praktijk lopen deze vormen soms door elkaar.

In het begin is de teen vaak nog soepel. Je kunt hem dan nog redelijk recht maken met je hand. Dit noemen we een flexibele standsafwijking. In een later stadium kan de teen stijver worden. Dan wordt corrigeren moeilijker en ontstaan sneller drukplekken, eelt, likdoorns of pijn in schoenen.

Klauwtenen en hamertenen ontstaan meestal door een combinatie van factoren. Denk aan te smalle schoenen, druk op de tenen, spier- en peesdisbalans, veranderingen in de voorvoet, hallux valgus, een langere tweede teen, reuma, diabetes, zenuwproblemen of ouder worden.

Vroeg aanpakken is vaak gunstig

Als de teen nog soepel is, zijn schoenadvies, drukvermindering, teenmobiliteit en gerichte voetoefeningen vaak zinvoller dan afwachten. Bij een stijve teen kan oefening nog helpen voor comfort en functie, maar wordt de stand meestal minder goed corrigeerbaar.

Verschil tussen klauwteen, hamerteen en mallet toe

De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar er zijn duidelijke verschillen in welk gewricht van de teen vooral betrokken is.

• Hamerteen: De teen buigt vooral in het middelste gewricht naar beneden. Vaak ontstaat druk bovenop de teen in de schoen.
• Klauwteen: De teen trekt bij de basis omhoog en buigt verderop naar beneden. Hierdoor kan extra druk ontstaan onder de voorvoet én bovenop of aan de top van de teen.
• Mallet toe: Vooral het eindgewrichtje van de teen buigt naar beneden. De top van de teen kan drukplekken of eelt krijgen.
• Flexibel: De teen is nog met de hand te corrigeren. Dit stadium reageert vaak beter op oefeningen, drukvermindering en schoenaanpassing.
• Rigide of stijf: De teen is niet of nauwelijks meer recht te krijgen. Dan is vooral drukvermindering belangrijk en kan specialistisch advies nodig zijn.

Voor de behandeling maakt het uit of de teen soepel of stijf is, hoeveel pijn er is en of er wondjes, eelt of voorvoetklachten aanwezig zijn.

Wanneer moet je opletten?

Klauwtenen en hamertenen zijn meestal geen spoedklacht. Toch zijn er situaties waarin beoordeling belangrijk is, vooral bij wondjes, diabetes, zenuwproblemen of snelle verergering.

Neem contact op met huisarts, podotherapeut of specialist bij

• Wondjes, blaren, open plekken of ontsteking aan teen of voet.
• Diabetes, verminderd gevoel, neuropathie of slechte doorbloeding.
• Roodheid, warmte, zwelling, pus of toenemende pijn.
• Een teen die snel krommer, stijver of pijnlijker wordt.
• Een teen die over of onder een andere teen gaat staan.
• Veel eelt, likdoorns of terugkerende drukplekken ondanks goede schoenen.
• Voorvoetpijn, branderig gevoel of het gevoel op een steentje te lopen.
• Koude, bleke of blauwe teen.
• Klachten na trauma, val, kneuzing of vermoeden van breuk.
• Moeite met lopen, werken, sporten of dagelijkse activiteiten door teen- of voorvoetpijn.

Bel met spoed bij een zwarte, blauwe of koude teen, snel uitbreidende infectie, koorts met voetwond, ernstige pijn na trauma of duidelijke doorbloedingsproblemen.

Ontstaanswijze

Klauwtenen en hamertenen ontstaan meestal geleidelijk. Vaak is er niet één oorzaak, maar een combinatie van druk, voetstand, spierfunctie, peesbalans, schoengebruik en belastbaarheid.

• Schoendruk: Smalle schoenen, te korte schoenen, hoge hakken of weinig ruimte in de teenbox kunnen tenen in een kromme stand drukken.
• Spier- en peesdisbalans: Als de buig- en strekpezen van de teen niet goed in balans samenwerken, kan de teen geleidelijk krom gaan staan.
• Voorvoetbelasting: Veel druk onder de voorvoet kan bijdragen aan pijn, eelt en standsverandering van de tenen.
• Hallux valgus: Een scheefstand van de grote teen kan de tweede teen verdringen en bijdragen aan hamer- of klauwstand.
• Lange tweede teen: Een langere tweede teen krijgt vaker druk in schoenen en kan gevoeliger zijn voor standsverandering.
• Platvoet of holvoet: De voetstand kan invloed hebben op drukverdeling, stabiliteit en teenfunctie.
• Reuma of gewrichtsontsteking: Ontsteking en gewrichtsverandering kunnen teenstanden beïnvloeden.
• Diabetes of zenuwproblemen: Verminderd gevoel of spieraansturing kan bijdragen aan klauwstand en verhoogd risico op wondjes.
• Trauma: Een breuk, kneuzing, peesletsel of operatie kan de teenstand veranderen.
• Leeftijd en stijfheid: Met ouder worden kunnen pezen, gewrichten en kapsels stijver worden.
• Overbelasting: Veel staan, lopen, sporten of werken op harde ondergrond kan klachten uitlokken als de teenstand of schoenruimte niet goed past.

Symptomen

De klachten verschillen per persoon. Sommige mensen hebben vooral een zichtbare kromstand zonder pijn. Anderen krijgen pijn, drukplekken of problemen met lopen en schoenen.

• Kromme teenstand: Eén of meerdere kleine tenen staan gebogen, opgetrokken of naar beneden gekruld.
• Pijn in schoenen: De teen drukt tegen de bovenkant, voorkant of zijkant van de schoen.
• Eelt: Door langdurige druk kan eelt ontstaan bovenop, aan de top of onder de teen.
• Likdoorn: Een harde drukplek kan pijnlijk worden bij lopen of schoenen dragen.
• Voorvoetpijn: Bij klauwtenen kan meer druk onder de bal van de voet ontstaan.
• Pijn bij lopen: Afwikkelen kan gevoelig zijn, vooral bij langere afstanden of harde ondergrond.
• Stijfheid: De teen wordt minder goed recht te krijgen.
• Roodheid of zwelling: Vooral op plekken waar de schoen drukt.
• Blaren of wondjes: Door wrijving kan de huid kapotgaan, vooral bij diabetes of verminderd gevoel.
• Instabiliteit: Je kunt minder stevig staan of het gevoel hebben dat de tenen minder goed meedoen bij afwikkelen.
• Schoenproblemen: Bepaalde schoenen passen niet meer goed of geven sneller pijn.
• Overliggende tenen: Een teen kan over of onder een andere teen gaan staan.

Alarmsignalen

Neem contact op met huisarts, podotherapeut of specialist bij wondjes, ontsteking, diabetes, verminderd gevoel, slechte doorbloeding, snel toenemende pijn, een koude of blauwe teen, pus, koorts, ernstige voorvoetpijn of duidelijke verslechtering. Wacht bij diabetes of een open plek aan de voet niet af.

Diagnose

De diagnose klauwteen of hamerteen wordt meestal gesteld op basis van het bekijken en onderzoeken van de voet. Er wordt gekeken naar de stand van de tenen, drukplekken, eelt, likdoorns, wondjes, schoenslijtage, beweeglijkheid van de teengewrichten en pijnlocatie.

Een belangrijk onderdeel is het onderscheid tussen een flexibele en stijve standsafwijking. Bij een flexibele teen kan de teen nog recht worden gemaakt met de hand. Bij een stijve teen lukt dit niet of nauwelijks. Dit verschil bepaalt welke behandeling het meest logisch is.

Ook wordt gekeken naar de rest van de voet. Denk aan hallux valgus, platvoet, holvoet, voorvoetpijn, instabiliteit van het MTP-gewricht, teenlengte, eeltpatroon en manier van afwikkelen.

Beeldvormend onderzoek is meestal niet nodig bij een herkenbare klauw- of hamerteen. Een röntgenfoto kan wel zinvol zijn bij ernstige standsafwijking, pijn na trauma, verdenking op artrose of wanneer een operatie wordt overwogen.

Bij diabetes, verminderd gevoel, slechte doorbloeding of wondjes is beoordeling extra belangrijk, omdat drukplekken dan sneller tot complicaties kunnen leiden.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling hangt af van pijn, beweeglijkheid, teenstand, huidproblemen en dagelijkse belasting. In een vroeg en soepel stadium is vaak veel winst te behalen met schoenen, drukvermindering en oefeningen. Bij stijve of pijnlijke standsafwijkingen kan specialistisch advies nodig zijn.

• Schoenen met voldoende teenruimte: Kies schoenen met een brede en hoge teenbox. De tenen moeten ruimte hebben in lengte, breedte en hoogte.
• Vermijd langdurige schoendruk: Smalle schoenen, hoge hakken of schoenen met harde naden bovenop de tenen kunnen klachten verergeren.
• Drukvermindering: Teenbeschermers, siliconen ortheses, drukringen, vilt, teenkussentjes of aangepaste zolen kunnen helpen om pijnlijke drukplekken te verminderen.
• Eelt en likdoorns behandelen: Laat hardnekkig eelt of likdoorns veilig behandelen door pedicure of podotherapeut. Snijd zelf niet diep in eelt, zeker niet bij diabetes of verminderd gevoel.
• Voetoefeningen: Oefeningen voor teenmobiliteit, teenstrekking, voetspieren, balans en afwikkeling kunnen helpen, vooral als de tenen nog soepel zijn.
• Rekken en mobiliseren: Voorzichtig mobiliseren van de teen kan stijfheid beperken. Forceer geen pijnlijke stijve teen.
• Voetspiertraining: Training van kleine voetspieren kan bijdragen aan betere controle van tenen en voetboog.
• Podotherapeutische zolen: Bij voorvoetpijn, standsafwijking of drukproblemen kunnen zolen helpen om druk beter te verdelen.
• Fysiotherapie of oefentherapie: Begeleiding kan zinvol zijn wanneer voetfunctie, houding, balans, kuitspanning, looppatroon of belasting meespeelt.
• Voetentraining: Gerichte voet- en houdingsoefeningen kunnen helpen om pijn te verminderen, tenen soepeler te houden en de voetfunctie te verbeteren, vooral in een vroeg stadium. Bekijk eventueel de informatie en oefeningen van Voetentraining.nl.
• Medicatie of pijnverlichting: Bij pijn kan tijdelijke pijnstilling of lokale gel soms comfort geven. Overleg met huisarts of apotheker bij medicatiegebruik, bloedverdunners, maagklachten, nierproblemen of zwangerschap.
• Operatie: Bij stijve, pijnlijke of progressieve tenen, terugkerende wonden of onvoldoende effect van conservatieve behandeling kan een orthopedisch chirurg of podotherapeutisch specialist een operatie bespreken.
• Leefstijl en herstel: Voldoende beweging, gezonde voeding, niet roken, goed schoeisel, voetverzorging en gewichtsregulatie kunnen de algemene voetbelasting ondersteunen.