Samenvatting

• Beschrijving klachten: Liesklachten, liespijn of adductie-gerelateerde liespijn geven pijn in de lies of aan de binnenzijde van het bovenbeen. Vaak zijn de heupadductoren betrokken: spieren die het been naar binnen bewegen en belangrijk zijn bij draaien, sprinten, schieten en zijwaarts bewegen.
• Ontstaanswijze: Liesklachten kunnen acuut ontstaan door een verkeerde beweging, sprint, schot, val of overrekking. Ze kunnen ook geleidelijk ontstaan door overbelasting, te snelle trainingsopbouw, herhaalde draaibewegingen, verminderde heupcontrole, stijfheid of krachtverschil.
• Symptomen: Veelvoorkomende klachten zijn scherpe of zeurende liespijn, pijn aan de binnenzijde van het bovenbeen, drukgevoeligheid, pijn bij knijpen met de benen, draaien, sprinten, schieten, traplopen of op één been staan.
• Diagnose: De beoordeling gebeurt op basis van het klachtenverhaal, lichamelijk onderzoek, kracht- en provocatietesten. Bij twijfel, langdurige klachten of verdenking op een andere oorzaak kan beeldvorming zoals echografie of MRI zinvol zijn.
• (Zelf)behandeling en herstel: Herstel bestaat uit belasting tijdelijk aanpassen, pijnreactie bewaken, adductoren, buik-, bil- en heupspieren geleidelijk versterken en sportbelasting rustig opbouwen. Fysiotherapie kan helpen bij aanhoudende of terugkerende liesklachten.

Beschrijving klachten

Liesklachten, liespijn, liesblessure of adductie-gerelateerde liespijn komen vaak voor bij sporters en mensen die veel draaien, versnellen, afremmen, schieten of zijwaarts bewegen. De pijn zit meestal in de liesregio of aan de binnenzijde van het bovenbeen.

Vaak zijn de heupadductoren betrokken. Dit zijn spieren aan de binnenzijde van het bovenbeen die het been naar binnen bewegen. Voorbeelden zijn de adductor longus, adductor brevis, adductor magnus, gracilis en pectineus. Vooral de overgang van spier naar pees of de aanhechting bij het schaambeen kan gevoelig worden.

Een liesblessure kan acuut ontstaan, bijvoorbeeld bij een sprint, schot, sliding, val, overstrekking of plotselinge draaibeweging. Klachten kunnen ook geleidelijk ontstaan door herhaalde overbelasting, bijvoorbeeld bij voetbal, hockey, hardlopen, krachttraining of sporten met veel zijwaartse bewegingen.

Niet alle liespijn komt uit de adductoren. Ook heupgewrichtsklachten, buikspieren, lage rug, bekkenregio, zenuwirritatie of een liesbreuk kunnen pijn in de lies geven. Daarom is het belangrijk om bij aanhoudende, toenemende of onduidelijke klachten goed te laten beoordelen waar de pijn vandaan komt.

Uitleg afbeelding: Vooraanzicht van de heup- en liesspieren. De adductoren aan de binnenzijde van het bovenbeen spelen een belangrijke rol bij liesklachten, vooral bij zijwaarts bewegen, draaien, schieten en versnellen.

Ernst van een spierblessure in de lies

• Graad 1: Lichte verrekking of kleine vezelschade. Er is pijn of spanning, maar lopen en dagelijkse bewegingen lukken meestal nog redelijk.
• Graad 2: Gedeeltelijke spierscheur. Er is meer pijn, drukgevoeligheid, zwelling, krachtsverlies en beperking bij sporten of kracht zetten.
• Graad 3: Ernstige of volledige scheur. Dit geeft vaak hevige pijn, duidelijke beperking en soms blauwe verkleuring. Medische beoordeling is dan verstandig.

Ontstaanswijze

Liesklachten ontstaan vaak wanneer de spieren en pezen aan de binnenzijde van het bovenbeen meer belasting krijgen dan ze op dat moment aankunnen. Dat kan plots gebeuren, maar ook geleidelijk door herhaalde belasting.

• Acuut letsel: Een sprint, schot, sliding, val, misstap, uitglijden of plotselinge draaibeweging kan een verrekking of scheurtje veroorzaken.
• Geleidelijke overbelasting: Herhaalde sportbelasting, te weinig herstel of te snelle trainingsopbouw kan zorgen voor irritatie van spier, pees of aanhechting.
• Draaien en wenden: Sporten met veel versnellen, afremmen, kappen, draaien en zijwaarts bewegen geven relatief veel belasting op de liesregio.
• Krachtverschil: Onvoldoende kracht van adductoren, bilspieren, buikspieren of romp kan zorgen dat de liesregio te veel moet opvangen.
• Verminderde heupcontrole: Minder goede controle van heup, bekken, knie of romp kan de belasting op de binnenzijde van het bovenbeen verhogen.
• Stijfheid of beperkte mobiliteit: Beperkte beweeglijkheid van heup, lage rug, bekken of bovenbeen kan bijdragen aan overbelasting.
• Voetstand, schoeisel of ondergrond: Slechte grip, versleten schoenen, standsverschillen of een harde/ongelijke ondergrond kunnen belasting beïnvloeden.
• Eerdere blessure: Wie eerder liesklachten heeft gehad, loopt meer kans op terugkeer als kracht, controle en sportbelasting niet goed zijn opgebouwd.
• Andere oorzaken: Soms komt liespijn niet uit de spier of pees, maar uit de heup, buikregio, lage rug, bekken, zenuwen of door een liesbreuk.

Bij liesklachten is het belangrijk om niet alleen de pijnplek te behandelen, maar ook te kijken naar sportbelasting, heupcontrole, kracht, mobiliteit en terugkeer naar sport.

Symptomen

Bij liesklachten zit de pijn meestal in de liesregio, aan de binnenzijde van het bovenbeen of rond de overgang tussen schaambeen, heup en bovenbeen. De klachten nemen vaak toe bij bewegingen waarbij de adductoren kracht moeten leveren.

• Pijn in de lies: Vaak scherp, stekend, trekkend of zeurend in de liesregio.
• Pijn aan de binnenzijde van het bovenbeen: Vooral bij de aanhechting of spier-peesovergang van de adductoren.
• Drukgevoeligheid: De lies of binnenzijde van het bovenbeen kan gevoelig zijn bij drukken of aanraken.
• Pijn bij knijpen met de benen: De benen tegen elkaar drukken of een bal tussen de knieën knijpen kan pijn oproepen.
• Pijn bij draaien of wenden: Klachten bij kappen, draaien, schieten, sprinten, zijwaarts bewegen of afremmen.
• Pijn bij rek: Het been naar buiten bewegen of rek op de binnenzijde van het bovenbeen kan gevoelig zijn.
• Stijfheid: Stijf of gespannen gevoel in lies, heup of binnenzijde bovenbeen, vooral na sport of na zitten.
• Krachtsverlies: Minder kracht of vertrouwen bij sprinten, schieten, traplopen of sporten.
• Zwelling of blauwe plek: Bij acuut letsel kan soms zwelling of blauwe verkleuring ontstaan.
• Aangepast looppatroon: Bij ernstiger klachten kan iemand korter gaan stappen of manken.

Wanneer extra opletten?

• Plotselinge hevige pijn met een knap- of scheurend gevoel.
• Veel zwelling, blauwe plek of duidelijke krachtvermindering.
• Niet goed kunnen lopen, staan of sporten na een trauma.
• Een zichtbare of voelbare zwelling in de lies die toeneemt bij hoesten, persen of tillen.
• Pijn in de lies met koorts, ziek gevoel, buikklachten, plasklachten of testikelklachten.
• Klachten die ondanks rustiger opbouwen blijven toenemen of niet verbeteren.

Neem bij deze signalen contact op met de huisarts of een passende zorgprofessional. Bij verdenking op een liesbreuk, hevige acute pijn of duidelijke zwelling is medische beoordeling belangrijk.

Diagnose

Liesklachten worden beoordeeld op basis van het klachtenverhaal, de pijnlocatie, het ontstaan en lichamelijk onderzoek. Een fysiotherapeut, sportfysiotherapeut, huisarts of sportarts kijkt onder andere naar heupbeweging, spierkracht, drukpijn, rekgevoeligheid en pijn bij aanspannen van de adductoren.

Tijdens het onderzoek kan gekeken worden naar pijn bij knijpen met de benen, kracht van de adductoren, beweeglijkheid van de heup, romp- en bekkencontrole, sportbewegingen en verschillen tussen links en rechts. Ook wordt beoordeeld of de klacht beter past bij een spier-/peesklacht, heupgewrichtsklacht, buikspierklacht, liesbreuk of uitstraling vanuit rug of bekken.

Beeldvormende diagnostiek, zoals echografie of MRI, is niet altijd nodig. Het kan wel zinvol zijn bij een duidelijke scheur, veel zwelling, aanhoudende klachten, twijfel over de oorzaak of wanneer herstel niet volgens verwachting verloopt.

Liesbreuk?

Een liesbreuk is een uitstulping in de liesregio die vaak duidelijker wordt bij hoesten, persen of tillen. Dit is iets anders dan een spier- of peesblessure van de adductoren. Een liesbreukband kan soms tijdelijk steun geven, maar gebruik dit alleen als tijdelijke ondersteuning en laat een mogelijke liesbreuk altijd beoordelen door een arts.

Twijfel je of jouw klachten passen bij een normaal beloop? Start dan met de heup & bovenbeen-klachtencheck of bekijk via de BehandelaarWijzer welke fysiotherapeut passend kan zijn. Bij alarmsignalen, lieszwelling, buik-/testikelklachten of duidelijke verslechtering is contact met de huisarts verstandiger.

(Zelf)behandeling en herstel

• Belasting tijdelijk aanpassen
  • Relatieve rust: Stop tijdelijk met sprinten, schieten, wenden, diepe zijwaartse bewegingen en oefeningen die duidelijk liespijn geven.
  • Blijf rustig bewegen: Wandelen, rustig fietsen of lichte oefeningen kunnen vaak blijven, zolang de pijnreactie beperkt blijft.
  • Reactie achteraf volgen: Een lichte reactie mag, maar duidelijke toename van pijn die de volgende dag blijft hangen betekent meestal dat de belasting te hoog was.
• Pijn dempen waar nodig
  • Warmte of kou: Een warmte- en koudebehandeling kan prettig zijn bij lokale pijn, stijfheid of irritatie.
  • Pijnmedicatie: Bij tijdelijke pijn kunnen pijnstillers soms helpen. Gebruik medicatie altijd volgens advies van arts, apotheek of bijsluiter.
  • Compressie of steun: Een liesbroek kan tijdelijk comfort geven bij bewegen. Een bekkenband is alleen logisch als ook bekken- of SI-gerelateerde steun gewenst is.
• Fysiotherapie en oefenopbouw
  • Analyse van oorzaak: Fysiotherapie kan helpen om te bepalen of de klacht vooral uit adductoren, heup, buikspieren, bekken, rug of sportbelasting komt.
  • Kracht opbouwen: De opbouw richt zich vaak op adductoren, bilspieren, buikspieren, heupcontrole en sportgerichte bewegingen.
  • Sporthervatting: Sprinten, schieten, kappen, draaien en zijwaartse bewegingen komen pas later terug in de opbouw.
  • BehandelaarWijzer: Zoek je begeleiding op locatie? Bekijk dan de BehandelaarWijzer.
  • Trainingsschema: Een trainingsschema op maat kan helpen om kracht, lenigheid en sportbelasting gedoseerd op te bouwen.
• Thuis oefenen
  • Basismateriaal: Een oefenmat, oefenbal en weerstandsbanden kunnen helpen bij rustige kracht- en controletraining.
  • Rustige spierontspanning: Een foam roller, massagekussen of massage gun kan prettig zijn voor omliggende spieren. Forceer niet op een verse scheur, duidelijke zwelling of blauwe plek.
• Leefstijl en herstelvoorwaarden
  • Herstelbasis: Voldoende slaap, voeding, eiwitten, hydratatie en rustdagen ondersteunen spier- en peesherstel.
  • Belasting verdelen: Wissel sport, werk, zitten en bewegen slim af. Langdurig zitten of plots veel sporten kan klachten onderhouden.
  • Meer verdieping: Lees eventueel verder over leefstijl of bekijk de e-learning gezonde leefstijl.