Samenvatting

• Beschrijving klachten: Cervicale myelopathie betekent dat het ruggenmerg in de nek onder druk staat of beschadigd raakt. Dit kan invloed hebben op kracht, gevoel, coördinatie, balans, lopen en soms blaas- of darmfunctie.
• Ontstaanswijze: Klachten ontstaan vaak door vernauwing van het wervelkanaal, slijtage, botuitsteeksels, hernia, verdikte banden, nektrauma, aangeboren nauwer wervelkanaal of minder vaak door ontsteking, tumor, vaatproblemen of andere neurologische aandoeningen.
• Symptomen: Mogelijke signalen zijn krachtsverlies, onhandigheid van handen, problemen met knoopjes of schrijven, tintelingen, doof gevoel, wattengevoel onder de voeten, stijve benen, balansproblemen, struikelen, veranderd looppatroon of incontinentie.
• Diagnose: De diagnose wordt gesteld door een arts op basis van neurologisch onderzoek en meestal een MRI-scan van de nek. Hierbij wordt gekeken naar ruggenmergdruk, kanaalvernauwing en eventuele tekenen van ruggenmergbeschadiging.
• (Zelf)behandeling en herstel: Bij verdenking op cervicale myelopathie is contact met de huisarts belangrijk. Bij snelle achteruitgang, krachtverlies, loopproblemen of blaas-/darmproblemen is spoedbeoordeling nodig. Behandeling kan variëren van controle tot operatie.

Beschrijving klachten

Cervicale myelopathie is een aandoening waarbij het ruggenmerg in de nek onder druk komt te staan of beschadigd raakt. Het ruggenmerg is de centrale verbinding tussen hersenen en lichaam. Wanneer dit in de nek bekneld raakt, kunnen klachten ontstaan in armen, handen, romp, benen, balans en soms blaas- of darmfunctie.

De oorzaak ligt vaak in een vernauwing van het wervelkanaal in de nek. Dit kan komen door slijtage, botuitsteeksels, een hernia, verdikte banden of een combinatie van factoren. Soms ontstaat myelopathie na een trauma of door minder vaak voorkomende oorzaken zoals ontsteking, tumor, vaatproblemen of neurologische aandoeningen.

Cervicale myelopathie is belangrijk om tijdig te herkennen, omdat klachten geleidelijk kunnen toenemen. Nekpijn hoeft niet altijd sterk aanwezig te zijn. Soms vallen vooral onhandigheid van de handen, veranderd lopen, struikelen, balansproblemen of een doof gevoel in handen of voeten op.

Beschrijving van de afbeelding: De afbeelding toont hoe het ruggenmerg in de nek onder druk kan komen te staan, bijvoorbeeld door een hernia, botuitsteeksels of vernauwing van het wervelkanaal.

Belangrijk om te weten

Cervicale myelopathie is geen gewone nekklacht. Neem contact op met je huisarts bij toenemende tintelingen, krachtverlies, onhandigheid van handen, balansproblemen, struikelen, veranderd looppatroon of gevoelsveranderingen in armen of benen. Bij snelle achteruitgang, niet goed kunnen lopen, ernstige krachtuitval of problemen met plassen of ontlasting is dezelfde dag medische beoordeling nodig.

Ontstaanswijze

Cervicale myelopathie ontstaat wanneer het ruggenmerg in de nek onvoldoende ruimte heeft of beschadigd raakt. Meestal gaat het om een geleidelijk proces, maar klachten kunnen ook duidelijker worden na een val, ongeluk of ander nektrauma.

• Vernauwing van het wervelkanaal: Een nauwer kanaal in de nek kan ervoor zorgen dat het ruggenmerg minder ruimte heeft.
• Slijtage van de nek: Bij nekartrose of cervicale spondylose kunnen botuitsteeksels, schijfversmalling en gewrichtsveranderingen ontstaan.
• Hernia of tussenwervelschijfprobleem: Een uitpuilende tussenwervelschijf kan druk geven op het ruggenmerg.
• Verdikte banden of kapsels: Verdikking van ligamenten of gewrichtsstructuren kan bijdragen aan kanaalvernauwing.
• Nektrauma: Een val, auto-ongeluk, sportletsel of ander trauma kan klachten uitlokken of verergeren, zeker bij een al nauwer wervelkanaal.
• Aangeboren nauwer wervelkanaal: Sommige mensen hebben van nature minder ruimte rond het ruggenmerg.
• Nekinstabiliteit: Bij bepaalde vormen van instabiliteit kan het ruggenmerg extra kwetsbaar zijn. Lees ook over hoog cervicale instabiliteit.
• Ontsteking of auto-immuunziekte: Minder vaak kunnen ontstekingsziekten of auto-immuunprocessen het ruggenmerg aantasten.
• Tumor of ruimte-innemende afwijking: Zeldzamer kan een tumor of andere massa druk geven op het ruggenmerg.
• Vaatproblemen of bestraling: Doorbloedingsproblemen of schade na bestraling kunnen in uitzonderlijke gevallen myelopathie veroorzaken.

Waarom snelle herkenning belangrijk is

Myelopathie kan progressief verlopen. Dat betekent dat klachten in de loop van tijd kunnen toenemen. Vooral nieuwe of toenemende problemen met lopen, balans, kracht, handvaardigheid of blaas-/darmfunctie zijn signalen om serieus te nemen.

Symptomen

De klachten bij cervicale myelopathie kunnen per persoon verschillen. Soms begint het subtiel, bijvoorbeeld met onhandige handen of een onzeker looppatroon. In andere gevallen zijn krachtverlies, gevoelsstoornissen of balansproblemen duidelijker aanwezig.

• Onhandigheid van de handen: Moeite met knoopjes dichtmaken, schrijven, typen, bestek gebruiken of kleine voorwerpen vasthouden.
• Krachtsverlies: Verminderde kracht in armen, handen, benen of voeten.
• Tintelingen of doof gevoel: Gevoelsverandering in handen, armen, voeten of benen.
• Wattengevoel onder de voeten: Het gevoel alsof je op watten loopt of minder goed voelt waar je voeten staan.
• Balansproblemen: Onzeker lopen, struikelen, zwalken of moeite met draaien.
• Veranderd looppatroon: Stijver, breedbasisch, onzeker of minder vloeiend lopen.
• Stijve of gespannen benen: Verhoogde spierspanning of spasticiteit kan voorkomen.
• Verminderde coördinatie: Problemen met fijne motoriek, arm-handcoördinatie of beencontrole.
• Nekpijn of stijfheid: Nekklachten kunnen aanwezig zijn, maar hoeven niet altijd op de voorgrond te staan.
• Hoofdpijn: Soms komt hoofdpijn voor in combinatie met nekklachten, maar dit is niet het belangrijkste kenmerk.
• Problemen met plassen of ontlasting: Nieuwe incontinentie, moeite met plassen of veranderd gevoel rond blaas of darmen vraagt om snelle medische beoordeling.
• Toenemende klachten: Geleidelijke verslechtering is een belangrijk alarmsignaal.

Wanneer dezelfde dag contact opnemen?

Neem dezelfde dag contact op met huisarts, huisartsenpost of spoedzorg bij snel toenemende krachtuitval, niet goed kunnen lopen, duidelijke balansproblemen, nieuwe problemen met plassen of ontlasting, gevoelloosheid die uitbreidt of klachten na een nektrauma.

Diagnose

De diagnose cervicale myelopathie wordt gesteld door een arts op basis van het klachtenverhaal, neurologisch onderzoek en meestal een MRI-scan van de nek. Bij het onderzoek wordt gekeken naar kracht, gevoel, reflexen, coördinatie, looppatroon, balans en tekenen van ruggenmergbetrokkenheid.

Kenmerken die kunnen passen bij cervicale myelopathie zijn verhoogde reflexen, spierzwakte, coördinatieproblemen, een afwijkend looppatroon, spasticiteit, clonus, een positieve Babinski-test of Hoffmann-test en gevoelsveranderingen in armen of benen. Deze testen moeten altijd in samenhang met het volledige klachtenbeeld beoordeeld worden.

Een MRI is meestal het belangrijkste aanvullende onderzoek. Daarmee kan worden beoordeeld of er sprake is van vernauwing van het wervelkanaal, druk op het ruggenmerg, een hernia, botuitsteeksels, verdikte banden of signalen van ruggenmergschade. Soms zijn aanvullende onderzoeken nodig, zoals röntgenfoto’s, CT-scan, zenuwonderzoek of bloedonderzoek, afhankelijk van de vermoedelijke oorzaak.

Bij verdenking op cervicale myelopathie is het belangrijk om dit niet af te wachten als gewone nekpijn. Neem contact op met de huisarts bij klachten die passen bij ruggenmergbetrokkenheid, zeker wanneer deze toenemen of invloed hebben op lopen, kracht, handvaardigheid, gevoel, balans of blaas-/darmfunctie.

(Zelf)behandeling en herstel

Bij verdenking op cervicale myelopathie is de eerste stap medische beoordeling. Dit is geen klacht waarbij je zelfstandig moet proberen de nek los te maken, intensief te rekken of te manipuleren. De behandeling hangt af van de ernst, oorzaak, snelheid van achteruitgang en bevindingen op neurologisch onderzoek en MRI.

• Neem contact op met de huisarts: Bij klachten die passen bij cervicale myelopathie is beoordeling door de huisarts belangrijk. De huisarts kan zo nodig verwijzen naar neuroloog, neurochirurg of orthopedisch specialist.
• Spoed bij snelle achteruitgang: Bij snel toenemend krachtsverlies, niet goed kunnen lopen, nieuwe blaas- of darmproblemen, duidelijke gevoelsuitval of klachten na trauma is dezelfde dag medische beoordeling nodig.
• Vermijd risicobewegingen: Vermijd voorlopig krachtige nekmanipulaties, hard doorduwen, extreme nekstrekking, draaibewegingen of activiteiten waarbij de klachten toenemen.
• Geen nekmanipulatie bij verdenking: Bij mogelijke ruggenmergbetrokkenheid hoort geen manipulatie van de nek plaats te vinden voordat ernstige oorzaken medisch zijn uitgesloten.
• Medische controle: Bij milde en stabiele klachten kan een arts soms kiezen voor controle, leefstijladvies, pijnbeleid en monitoring. Regelmatige follow-up is dan belangrijk.
• Pijnstilling: Pijnmedicatie kan soms nodig zijn bij nek- of zenuwpijn. Gebruik dit in overleg met huisarts of apotheker, zeker bij andere medicatie of gezondheidsproblemen.
• Fysiotherapie na medische beoordeling: Fysiotherapie kan pas passend zijn wanneer duidelijk is wat veilig is. De begeleiding richt zich dan op houding, balans, kracht, lopen, dagelijkse belasting en veilige oefenvormen. Vind eventueel een passende fysiotherapeut via de BehandelaarWijzer.
• Zelfstandig oefenen alleen veilig en rustig: Doe geen intensieve nekoefeningen bij verdenking op cervicale myelopathie. Zelfstandig oefenen is pas verstandig wanneer een arts of fysiotherapeut heeft aangegeven wat veilig is.
• Operatie bij duidelijke druk of progressie: Bij ernstige vernauwing, progressieve uitval of duidelijke druk op het ruggenmerg kan een operatie nodig zijn om meer ruimte te maken en verdere achteruitgang te beperken.
• Revalidatie: Na een operatie of bij aanhoudende neurologische klachten kan revalidatie nodig zijn. De opbouw verschilt per persoon en wordt afgestemd op kracht, balans, lopen, handfunctie en dagelijkse activiteiten.
• Beschermende leefstijl: Voldoende slaap, stoppen met roken, gezond gewicht, goede voeding en veilige beweging kunnen de algemene belastbaarheid ondersteunen. Bekijk ook onze informatie over leefstijl of de e-learning Een gezonde leefstijl in 5 stappen.