Samenvatting

• Beschrijving klachten: Jumpers knee, ook springersknie of patellapees tendinopathie genoemd, geeft pijn aan de voorkant van de knie, meestal net onder de knieschijf op de patellapees.
• Ontstaanswijze: De klacht ontstaat vaak door herhaalde of te snel opgebouwde belasting van de patellapees, vooral bij springen, landen, sprinten, remmen, wenden en explosieve krachttraining.
• Symptomen: Klachten kunnen bestaan uit lokale pijn onder de knieschijf, drukpijn op de pees, startstijfheid, pijn bij springen, squatten, traplopen of sporten en soms verminderde kracht of explosiviteit.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Echo of MRI is soms zinvol bij twijfel, langdurige klachten of verdenking op ander letsel.
• (Zelf)behandeling en herstel: Herstel bestaat vooral uit belasting doseren, tijdelijk minder springen of sprinten, gerichte peestraining, krachtopbouw en geleidelijke terugkeer naar sport. Fysiotherapie kan hierbij helpen.

Pijn onder je knieschijf? Bouw rustig sterker op

Het Jumpers Knee Programma van Kniepijnvrij® helpt je thuis met duidelijke uitleg, praktische oefeningen en een rustige opbouw bij patellapeesklachten. Geschikt als ondersteuning wanneer je veilig kunt bewegen en er geen alarmsignalen zijn. Rustige opbouw · ondersteuning bij patellapeesklachten · 14 dagen niet-goed-geld-terug

Forse zwelling, trauma, slotklachten, duidelijke verslechtering of twijfel? Vind een fysiotherapeut in jouw buurt

Bekijk jumpers knee-programma

Beschrijving klachten

Jumpers knee, ook springersknie, patellapees tendinopathie of patellar tendinopathy genoemd, is een overbelastingsklacht van de patellapees. Deze pees loopt van de onderzijde van de knieschijf naar het scheenbeen en speelt een belangrijke rol bij springen, landen, sprinten, remmen, traplopen en kracht zetten met de knie.

De pijn zit meestal net onder de knieschijf, op de aanhechting van de patellapees. Soms zit de pijn iets lager richting het scheenbeen. De klacht komt vaak voor bij sporten met veel sprongbelasting, zoals volleybal, basketbal, handbal, voetbal, atletiek, fitness, crossfit en sporten met veel sprinten of afremmen.

Vroeger werd vaak gesproken over “patellapeesontsteking” of tendinitis. Bij langdurige klachten is er meestal niet alleen sprake van een klassieke ontsteking, maar vooral van een pees die te veel of te snel is belast ten opzichte van wat hij kan verwerken. Daarom draait herstel vooral om slim doseren, peesbelasting opbouwen en kracht verbeteren.

Een jumpers knee kan hardnekkig zijn. Soms nemen klachten binnen enkele weken af, maar bij sporters kunnen ze ook maanden aanhouden. Volledig stoppen met bewegen is meestal niet nodig, maar doorgaan met hoge sprong- of sprintbelasting terwijl de pijn toeneemt, kan het herstel vertragen.

Classificatie van jumpers knee

De ernst wordt soms ingedeeld volgens Blazina:

• Graad I: pijn na activiteit, zonder prestatieverlies.
• Graad II: pijn aan het begin van activiteit, die tijdens warming-up minder wordt, met lichte invloed op prestaties.
• Graad III: pijn tijdens en na activiteit, met duidelijke beperking van sport of training.
• Graad IV: constante pijn of verdenking op ernstige peesschade of scheur, met beperking in dagelijkse activiteiten.

Uitleg afbeelding: De afbeelding toont de patellapees aan de voorkant van de knie. Bij jumpers knee zit de pijn meestal net onder de knieschijf, op de overgang van knieschijf naar pees.

Ontstaanswijze

Jumpers knee ontstaat meestal door herhaalde hoge belasting van de patellapees. De pees krijgt dan meer trek- en veerkrachten te verwerken dan hij op dat moment goed kan herstellen. Vaak gaat het om een combinatie van trainingsbelasting, techniek, kracht, herstel en persoonlijke factoren.

• Veel springen en landen: herhaalde sprongen, landingen, rebounds, blocks, sprints en afzetmomenten verhogen de belasting op de patellapees.
• Snelle trainingsopbouw: plots meer trainen, harder trainen, extra wedstrijden, meer plyometrie of zwaardere krachttraining kan de pees overbelasten.
• Explosieve sporten: volleybal, basketbal, handbal, voetbal, atletiek, tennis, padel, crossfit en fitness met veel sprong- of squatbelasting geven meer risico.
• Kracht en controle: verminderde kracht of controle van bovenbeen, heup, bilspieren, kuit of romp kan de peesbelasting verhogen.
• Landingstechniek: stijve landingen, weinig heupbuiging, veel kniebelasting of slechte controle bij afremmen kan de patellapees extra belasten.
• Mobiliteit: beperkte enkelmobiliteit, stijve quadriceps, hamstrings of kuit kunnen de belasting op de voorkant van de knie veranderen.
• Voetstand en schoeisel: voetafwikkeling, schoenkeuze, ondergrond en sportmateriaal kunnen bijdragen aan de totale belasting.
• Herstelvermogen: weinig slaap, stress, onvoldoende herstel, te weinig energie-inname, overgewicht of algemene vermoeidheid kunnen herstel vertragen.
• Leeftijd en sportniveau: klachten komen vaak voor bij jonge en volwassen sporters die regelmatig explosief trainen, maar kunnen ook bij recreatieve sporters ontstaan.

Een jumpers knee ontstaat meestal niet door één verkeerde beweging. Het is vaker het gevolg van een periode waarin de peesbelasting hoger was dan de belastbaarheid van de pees.

Symptomen

De klachten bij jumpers knee zitten meestal lokaal aan de voorkant van de knie, net onder de knieschijf. De pijn is vaak duidelijk herkenbaar bij activiteiten waarbij de patellapees hard moet werken.

• Pijn onder de knieschijf: meestal op de patellapees, net onder de knieschijf.
• Drukpijn: drukken op de pees of aanhechting onder de knieschijf is gevoelig.
• Pijn bij springen of landen: vooral bij volleybal, basketbal, sprinten, afzetten, landen of plyometrische training.
• Pijn bij squatten of traplopen: diepe kniebuiging, trap af lopen, lunges of zware leg extension kan klachten uitlokken.
• Startpijn: pijn aan het begin van sport of training die soms tijdens warming-up tijdelijk minder wordt.
• Pijn na belasting: de knie kan na training, wedstrijd of de volgende ochtend duidelijk gevoeliger zijn.
• Stijfheid na rust: de voorkant van de knie kan stijf of gevoelig zijn na zitten of bij opstarten.
• Verminderde explosiviteit: springen, sprinten of afzetten voelt minder krachtig of betrouwbaar.
• Lichte zwelling of verdikking: soms is de pees wat verdikt of gevoelig, maar forse zwelling past minder goed bij een gewone jumpers knee.

Laat je knie beoordelen bij plotselinge felle pijn, een knapmoment, niet kunnen strekken, niet kunnen steunen, forse zwelling, roodheid, warmte, koorts, nachtelijke pijn die niet afneemt of wanneer klachten ondanks goede opbouw blijven toenemen.

Diagnose

De diagnose jumpers knee wordt meestal gesteld op basis van het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Er wordt gekeken naar pijnlocatie, drukpijn op de patellapees, sportbelasting, trainingsopbouw, spring- en landingsbelasting, kracht, mobiliteit en bewegingscontrole.

Bij onderzoek kan pijn worden uitgelokt met bijvoorbeeld squatten, single-leg squat, traplopen, springen, decline squat of peesbelasting. Ook wordt gekeken of andere oorzaken waarschijnlijker zijn, zoals patellofemorale klachten, Osgood-Schlatter, bursitis, meniscusklachten, knieartrose of een peesscheur.

Een echo of MRI is niet altijd nodig, maar kan zinvol zijn bij langdurige klachten, twijfel over de diagnose, verdenking op een gedeeltelijke peesscheur of wanneer de klachten niet verbeteren ondanks goede belastingopbouw.

Prognose

De vooruitzichten zijn meestal goed, maar herstel kan tijd kosten. Veel mensen verbeteren binnen enkele maanden met gerichte belastingopbouw en peestraining. Bij sporters met langdurige klachten kan herstel langer duren. Vroege dosering van sprong- en sprintbelasting verkleint de kans dat klachten chronisch worden.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling van jumpers knee bestaat vooral uit belasting doseren en de patellapees geleidelijk sterker maken. Oefentherapie gedurende meerdere weken vormt meestal de basis. De opbouw richt zich op pijncontrole, kracht, peesbelastbaarheid, sprong- en landingscontrole en een geleidelijke terugkeer naar sport.

• Belasting tijdelijk aanpassen: verminder sprongen, sprints, diepe squats, zware leg extensions, heuveltraining en explosieve trainingen als deze de pijn duidelijk verergeren. Stop niet volledig met bewegen, maar kies tijdelijk voor lagere peesbelasting.
• Pijnmonitoring: lichte pijn tijdens oefeningen kan soms acceptabel zijn, zolang de pijn niet duidelijk toeneemt en de knie de volgende dag niet slechter voelt. Bij toenemende pijn of ochtendstijfheid is de belasting vaak te hoog.
• Alternatieve training: rustig fietsen, zwemmen, wandelen of lichte krachttraining kan helpen om conditie te behouden zonder veel sprongbelasting.
• Isometrische oefeningen: statische krachtoefeningen kunnen in een vroege fase soms pijn dempen en de pees rustig laten wennen aan belasting.
• Excentrische of heavy slow resistance-training: langzame, gecontroleerde krachttraining voor quadriceps, heup en kuit kan helpen om pees en spier sterker te maken. Bouw dit zorgvuldig op over meerdere weken.
• Fysiotherapie: fysiotherapie kan helpen bij peesbelasting doseren, oefenopbouw, techniek, kracht, mobiliteit, sprong- en landingscontrole en terugkeer naar sport. Via de BehandelaarWijzer kun je zoeken naar een passende fysiotherapeut.
• Specifiek oefenprogramma: een specifiek oefenprogramma jumpers knee of een trainingsschema op maat kan helpen om de belasting stapsgewijs op te bouwen.
• Brace of tape: een patellabandje, brace of tape kan tijdelijk pijn verminderen bij sport of training. Gebruik dit als hulpmiddel, niet als vervanging van peestraining.
• Warmte, koude en pijnstilling: koude kan tijdelijk prettig zijn na belasting; warmte kan helpen bij stijfheid. Paracetamol kan tijdelijk helpen. NSAID’s zoals ibuprofen zijn niet voor iedereen geschikt en lossen het peesprobleem niet op; overleg bij twijfel met arts of apotheek.
• Shockwave of aanvullende behandeling: shockwave kan bij hardnekkige peesklachten soms worden overwogen als onderdeel van een breder behandelplan. Het vervangt geen oefentherapie en belastingopbouw.
• Injecties en operatie: injecties of operaties zijn meestal pas aan de orde bij langdurige klachten die niet reageren op goede revalidatie. Corticosteroïdinjecties rond pezen vragen terughoudendheid vanwege mogelijke nadelen voor peesweefsel. Bespreek dit altijd met een arts of specialist.
• Leefstijl en herstel: slaap, voeding, eiwitinname, herstelmomenten, stress en lichaamsgewicht beïnvloeden de belastbaarheid. Bekijk ook onze informatie over leefstijl of de e-learning gezonde leefstijl.

Neem opnieuw contact op met een arts of fysiotherapeut wanneer de pijn acuut ontstaat met een knapmoment, je de knie niet kunt strekken, je niet kunt steunen, de pees duidelijk dikker en pijnlijker wordt, of wanneer er na een goed opgebouwd traject geen verbetering optreedt.