Samenvatting

• Beschrijving klachten: Een meniscusletsel is een scheur of irritatie van de binnen- of buitenmeniscus in de knie. Dit kan acuut ontstaan na een verdraaiing of geleidelijk door slijtage en overbelasting.
• Ontstaanswijze: Acute meniscusletsels ontstaan vaak bij draaien op een gebogen knie, bijvoorbeeld tijdens sport. Degeneratieve meniscusletsels komen vaker voor vanaf middelbare leeftijd en ontstaan geleidelijker.
• Symptomen: Typische klachten zijn pijn aan de binnen- of buitenzijde van de knie, zwelling, pijn bij hurken of draaien, stijfheid en soms slotklachten of een verend beperkte strekking.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het verhaal, lichamelijk onderzoek en het beloop. Aanvullend onderzoek is alleen in geselecteerde situaties nodig.
• (Zelf)behandeling en herstel: De behandeling bestaat meestal uit relatieve rust, geleidelijke opbouw, oefentherapie en zo nodig pijnstilling. Alleen bij specifieke letsels of blijvende slotklachten is een operatie soms nodig.

Beschrijving van de aandoening

Het subacromiaal pijnsyndroom van de schouder (SAPS), ook wel impingement syndroom, extern impingement of inklemming van een pees in de schouder genoemd, is een veelvoorkomend schouderklachtenbeeld waarbij pijn ontstaat in structuren onder het schouderdak. In Engelstalige literatuur worden ook termen gebruikt als subacromial pain syndrome of the shoulder (SAPS), impingement syndrome, external impingement en pinching of a tendon in the shoulder.

De klachten passen vaak bij irritatie of overbelasting van structuren in de subacromiale ruimte, zoals de slijmbeurs en de pezen van de rotator cuff. Pijn ontstaat meestal bij het heffen van de arm, zijwaarts bewegen van de schouder of werken boven schouderhoogte. Ook liggen op de pijnlijke schouder, reiken, tillen en aankleden kunnen duidelijk klachten geven.

Hoewel de term impingement nog veel wordt gebruikt, is SAPS een bredere en inhoudelijk beter passende benaming. Niet altijd is er sprake van één duidelijke mechanische inklemming. In de praktijk gaat het vaker om een combinatie van irritatie, verminderde belastbaarheid en pijn bij bewegingen in het abductietraject van de schouder.

Uitleg afbeelding: rotator cuff impingement = irritatie of inklemming van peesweefsel onder het schouderdak, bursa = slijmbeurs, humerus = opperarmbeen, acromion = schouderdak of schoudertop.

Ontstaanswijze

• Acuut trauma: een meniscusscheur ontstaat vaak bij een draaibeweging van de knie terwijl de voet op de grond blijft staan.
• Sportbelasting: sporten met draaien, wenden, afremmen of hurken, zoals voetbal, hockey, tennis en basketbal, geven extra risico.
• Verkeerd neerkomen: ook een sprong, misstap of plotselinge draaiing kan een acuut meniscusletsel veroorzaken.
• Degeneratie: bij het ouder worden neemt de belastbaarheid van de meniscus af en kunnen scheurtjes geleidelijk ontstaan, soms zonder duidelijk trauma.
• Overbelasting: veel hurken, knielen, zwaar werk of herhaalde draaibewegingen kunnen klachten uitlokken of onderhouden.
• Binnenmeniscus vaker aangedaan: de binnenmeniscus raakt vaker beschadigd dan de buitenmeniscus.

Symptomen

• Pijn aan de binnen- of buitenzijde van de knie: vaak goed aanwijsbaar ter hoogte van de gewrichtsspleet.
• Pijn bij draaien of hurken: vooral bij belaste draaibewegingen, diep buigen, traplopen of opstaan.
• Zwelling: de knie kan dik worden, soms snel na een trauma en soms pas later op de dag.
• Stijfheid: de knie voelt minder soepel aan, vooral bij volledig buigen of strekken.
• Drukpijn: vaak is de knie gevoelig bij drukken op de aangedane zijde.
• Slotklachten: soms schiet de knie op slot of lukt strekken tijdelijk niet goed door inklemming van een deel van de meniscus.
• Verend beperkte extensie: de knie voelt alsof er iets in de weg zit bij het volledig strekken.
• Instabiel of onzeker gevoel: sommige mensen ervaren dat de knie niet betrouwbaar aanvoelt, vooral bij draaien of afzetten.

Diagnose

De diagnose meniscusletsel wordt meestal gesteld op basis van het ontstaansmechanisme, de plaats van de pijn, eventuele zwelling, slotverschijnselen en het lichamelijk onderzoek. Daarbij let een arts of fysiotherapeut onder andere op drukpijn ter hoogte van de gewrichtsspleet, het bewegingsverloop van de knie en provocatie van klachten bij specifieke testen.

Een meniscustest kan de verdenking ondersteunen, maar is niet op zichzelf voldoende om de diagnose met zekerheid te stellen. Het totale verhaal, het onderzoek en het beloop blijven leidend.

Een MRI-scan is niet standaard als eerste stap nodig. Aanvullend onderzoek wordt vooral overwogen bij aanhoudende klachten, twijfel over de diagnose, verdenking op bijkomend letsel of wanneer een operatie wordt overwogen. Na een trauma is het daarnaast belangrijk om ook te letten op kniebandletsel, kruisbandletsel, kraakbeenletsel of een fractuur.

Wil je eerst inschatten of er mogelijk sprake is van een breuk na een val of verdraaiing?

Doe hier de Ottawa Knee Rules zelftest

(Zelf)behandeling en herstel

• Meniscusletsel: Aanbevelingen en behandelingsstrategieën
  • Na een trauma met pijn, zwelling of slotklachten, raadpleeg een huisarts of fysiotherapeut. Bij onzekerheid over klachten, zoek professioneel advies. Vind de ideale expert met onze BehandelaarWijzer.
  • Geef het been voldoende rust, leg het regelmatig hoog en wissel rust af met milde activiteit zoals gebruik van een hometrainer, beentrainer, crosstrainer of loopband.
  • Na het letsel en post-operatief kan het gebruik van een cold pack, drukverband en pijnstillers helpen de zwelling en pijn te verminderen.
• Conservatieve (niet operatieve) behandeling:
  • Voorkeur: Deze behandeling zonder operatie is meestal de eerste keuze, omdat fysiotherapie kosteneffectief is en geen operatierisico’s heeft.
  • Aanpak: De eerste stap in de fysiotherapie is het verminderen van de zwelling, verbeteren van de kniemobiliteit, en aanleren van een correct looppatroon.
  • Ondersteuning: Het dragen van een specifieke kniebrace kan helpen klachten te verminderen, steun bieden en het verhogen van belastbaarheid vergemakkelijken.
  • Zelfstandige revalidatie: Start met ons trainingsschema op maat.
• Optimaliseer je thuisworkout: Voor optimale resultaten raden we de volgende trainingsartikelen voor thuisgebruik aan:
  • Oefenmat
  • Oefenbal
  • Fitnessstep
  • Halterset
  • Squat rack
  • Leg extension oefening
  • Weerstandsbanden
  • Springtouw
• Chirurgische interventie:
  • Wanneer conservatieve behandeling onvoldoende effectief is of direct na letsel ernstige klachten aanwezig zijn, kan een operatie overwogen worden.
  • Operaties omvatten partiële meniscectomie (deels verwijderen van de meniscus) of meniscushechting.
  • Loop na een opertatie één tot twee weken met ondersteuning zoals elleboogkrukken, rollator of wandelstok, gevolgd door geleidelijk meer belasten.
• Leefstijl aanbevelingen:
  • Overweeg leefstijlaanpassingen zoals voldoende slaap, hydratatie, gezonde voeding, regelmatige beweging en een positieve mindset. Dit bevordert balans in activiteit, herstel en welzijn en vermindert gezondheidsproblemen.
  • Meer informatie over dit onderwerp is [hier] te vinden of via de aangeboden e-learning.
• Beweging en preventie:
  • Of je nu voor een operatie of conservatieve behandeling kiest, blijf actief.
  • Start met laagdrempelige oefeningen zoals de hometrainer en bouw geleidelijk op.
  • Draag de juiste schoenen.
  • Doe altijd een goede warming-up en cooling-down.