Samenvatting

• Beschrijving klachten: Een SLAP-laesie is een scheur of beschadiging van het bovenste deel van het labrum in de schouderkom, op de plek waar de lange bicepspees aanhecht. Dit kan pijn, klikklachten, instabiliteit, krachtverlies en moeite met bovenhands bewegen geven.
• Ontstaanswijze: Een SLAP-laesie kan ontstaan door trauma, een val op de arm, trekken aan de arm, zwaar tillen, werpsport, bovenhandse sport, herhaalde explosieve bewegingen, schouderinstabiliteit of leeftijdsgebonden labrumverandering.
• Symptomen: Mogelijke klachten zijn diepe schouderpijn, pijn bij bovenhands bewegen, klik- of knapgevoel, slotklachten, minder kracht, stijfheid, instabiliteitsgevoel, pijn bij werpen, moeite met liggen op de schouder en soms uitstralende pijn naar bovenarm of nek.
• Diagnose: De diagnose wordt gesteld op basis van het klachtenverhaal, lichamelijk onderzoek, provocatietesten en zo nodig beeldvorming zoals MRI of MR-arthrografie. Labrumafwijkingen op beeldvorming moeten altijd worden gekoppeld aan klachten en functie.
• (Zelf)behandeling en herstel: De aanpak bestaat vaak uit belasting aanpassen, pijnregulatie, fysiotherapie, stabiliteitstraining, rotator cuff- en schouderbladtraining. Bij aanhoudende klachten, instabiliteit of duidelijk labrumletsel kan operatie worden besproken.

Beschrijving van de aandoening

Een SLAP-laesie is een beschadiging van het bovenste deel van het labrum in de schouder. SLAP staat voor Superior Labrum Anterior to Posterior. Dit betekent dat de scheur loopt in het bovenste deel van de kraakbeenring, van voor naar achter, rond de aanhechting van de lange bicepspees.

Het labrum is een ring van kraakbeenachtig bindweefsel rond de schouderkom. Het helpt de schouderkom iets dieper te maken en draagt bij aan stabiliteit. Aan het labrum hechten ook kapsel, banden en de lange bicepspees aan. Daardoor kan het labrum betrokken raken bij schouderpijn, instabiliteit, werpklachten en klachten na een val of schouderluxatie.

Een SLAP-laesie is niet hetzelfde als een Bankart-laesie. Een SLAP-laesie zit bovenin het labrum bij de bicepsaanhechting. Een Bankart-laesie zit meestal aan de voor-onderzijde van het labrum en ontstaat vaak na een schouderluxatie.

SLAP-laesies kunnen voorkomen bij bovenhandse sporters, krachtsporters, mensen die zwaar tillen of mensen die op een uitgestrekte arm vallen. Ook kunnen labrumveranderingen met de leeftijd ontstaan zonder dat ze altijd de belangrijkste oorzaak van pijn zijn.

Een SLAP-laesie komt vaak samen voor met andere schouderproblemen, zoals schouderinstabiliteit, rotator cuff-letsel, bicepspeesklachten of subacromiale schouderpijn. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de MRI te kijken, maar vooral naar het totale klachtenbeeld.

Uitleg afbeelding: Tear = scheur, acromion = schoudertop, clavicle = sleutelbeen, glenoid labrum = kraakbeenring rond de schouderkom, glenoid cavity = schouderkom, SLAP lesion = scheur bij de aanhechting van de bicepspees aan de bovenzijde van de schouderkom, Bankart lesion = letsel aan het voor-onderste deel van de kraakbeenring.

Labrumletsel op beeldvorming is niet altijd de hele verklaring

Een labrumscheur kan klachten geven, maar labrumafwijkingen kunnen ook voorkomen zonder duidelijke pijn. De combinatie van klachten, lichamelijk onderzoek, leeftijd, sportbelasting, instabiliteit en beeldvorming bepaalt welke aanpak logisch is.

SLAP-laesie en Bankart-laesie

SLAP-laesie en Bankart-laesie zijn allebei vormen van labrumletsel, maar ze zitten op een andere plek en ontstaan vaak in een andere context.

• SLAP-laesie: Letsel aan de bovenzijde van het labrum, rond de aanhechting van de lange bicepspees.
• Bankart-laesie: Letsel aan het voor-onderste deel van het labrum, vaak na een schouder die naar voren uit de kom is geweest.
• Bony Bankart: Bankart-letsel waarbij ook een stukje bot van de schouderkom betrokken is.
• Labrumdegeneratie: Leeftijdsgebonden rafeling of verandering van het labrum. Dit is niet altijd hetzelfde als een traumatische scheur.
• Instabiliteit: Zowel SLAP- als Bankart-letsel kan samengaan met een gevoel dat de schouder los, onzeker of instabiel is.

Bij een recente luxatie, terugkerend uit de kom schieten of duidelijke instabiliteit is medische of specialistische beoordeling verstandig.

Gradaties en types SLAP-laesie

SLAP-laesies worden vaak ingedeeld in verschillende types. In de praktijk is vooral belangrijk of het labrum stabiel is, of de bicepsaanhechting betrokken is en of er mechanische klachten of instabiliteit zijn.

• Type I: Rafeling of degeneratieve verandering van het bovenste labrum. De bicepsaanhechting zit meestal nog vast. Dit komt vaker voor bij leeftijdsgebonden verandering.
• Type II: Het bovenste labrum en de bicepsaanhechting zijn deels los van de schouderkom. Dit type kan instabiliteit, pijn en krachtsverlies geven.
• Type III: Een zogenoemde bucket-handle-scheur, waarbij een deel van het labrum als flap in het gewricht kan komen. Dit kan slot- of klikklachten geven.
• Type IV: Een bucket-handle-scheur die doorloopt in de bicepspees. Dit is complexer en vraagt vaak specialistische beoordeling.

Het type SLAP-laesie bepaalt niet alleen de behandeling. Leeftijd, sport, klachten, kracht, instabiliteit, bicepsklachten, herstelverloop en andere schouderafwijkingen zijn minstens zo belangrijk.

Wanneer moet je opletten?

Een SLAP-laesie is meestal geen spoedklacht, maar bepaalde signalen vragen medische beoordeling. Vooral trauma, luxatie, duidelijke uitval en terugkerende instabiliteit moeten serieus worden genomen.

Neem contact op met huisarts, fysiotherapeut of specialist bij

• Schouderpijn na een val, botsing, ruk aan de arm of sportletsel.
• Vermoeden dat de schouder uit de kom is geweest.
• Een gevoel dat de schouder steeds wegschiet of bijna uit de kom gaat.
• Pijnlijke klik-, knap- of slotklachten in de schouder.
• Duidelijke krachtsvermindering bij heffen, trekken, werpen of duwen.
• Niet meer kunnen sporten of bovenhands bewegen zoals normaal.
• Tintelingen, gevoelloosheid of krachtsverlies in arm of hand.
• Een koude, bleke of blauw verkleurde hand.
• Forse zwelling, blauwe plek of zichtbare standsverandering na trauma.
• Nachtelijke pijn die niet verandert door houding of rust.
• Klachten die ondanks passende adviezen duidelijk verergeren.

Bel 112 bij ernstig trauma, zichtbare ernstige standsafwijking, verlamming, duidelijke vaat-/zenuwuitval, flauwvallen, benauwdheid of druk op de borst.

Ontstaanswijze

Een SLAP-laesie kan acuut ontstaan door trauma of geleidelijk door herhaalde belasting. De bicepsaanhechting en het bovenste labrum krijgen vooral veel belasting bij trekken, vangen, werpen, bovenhands sporten en explosieve bewegingen.

• Val op uitgestrekte arm: Een val waarbij kracht via de arm naar de schouder loopt kan het labrum beschadigen.
• Trekken aan de arm: Een plotselinge tractie, bijvoorbeeld aan een zwaar voorwerp, kan de bicepsaanhechting belasten.
• Schouderluxatie of subluxatie: Een schouder die uit de kom is geweest kan samengaan met labrumletsel, waaronder Bankart- of SLAP-letsel.
• Werpsport: Honkbal, handbal, tennis, volleybal en andere bovenhandse sporten kunnen het bovenste labrum herhaald belasten.
• Krachtsport: Zwaar bankdrukken, overhead press, pull-ups of explosief tillen kan klachten uitlokken bij kwetsbaar labrum of bicepsanker.
• Herhaalde bovenhandse belasting: Werk of sport boven schouderhoogte kan het labrum en de bicepspees irriteren.
• Hyperextensie: Overstrekken van arm en schouder kan labrum en kapsel belasten.
• Instabiliteit: Een instabiele schouder kan extra trekkrachten op het labrum geven.
• Rotator cuff- of schouderbladproblemen: Minder goede controle van schouderkop en schouderblad kan de belasting op het labrum verhogen.
• Leeftijdsgebonden verandering: Bij oudere mensen kunnen labrumveranderingen ontstaan zonder duidelijk trauma en zonder dat ze altijd de hoofdoorzaak van pijn zijn.
• Techniek en belastingopbouw: Te snelle opbouw, vermoeidheid of ongunstige techniek kan klachten onderhouden.

Symptomen

De klachten bij een SLAP-laesie kunnen vaag zijn en lijken op andere schouderproblemen. Vaak zitten de klachten diep in de schouder en worden ze uitgelokt door bovenhandse of trekkende bewegingen.

• Diepe schouderpijn: De pijn zit vaak diep in het gewricht en is soms lastig precies aan te wijzen.
• Pijn bij bovenhands bewegen: Werpen, smashen, reiken of tillen boven schouderhoogte kan klachten uitlokken.
• Klikken of knappen: Een klik-, knap- of plopgevoel kan optreden bij bepaalde bewegingen.
• Slotklachten: Soms voelt het alsof er iets vastloopt in de schouder.
• Krachtsverlies: Vooral bij trekken, duwen, werpen, tillen of bovenhands belasten.
• Instabiliteitsgevoel: De schouder kan los, onzeker of onbetrouwbaar aanvoelen.
• Pijn bij bicepsbelasting: Trekken, tillen of aanspannen van de biceps kan pijn geven aan de voorkant of dieper in de schouder.
• Stijfheid: Door pijn of vermijden kan de schouder stijver aanvoelen.
• Nachtelijke pijn: Liggen op de schouder kan gevoelig zijn, vooral bij irritatie of combinatie met andere schouderklachten.
• Pijn bij sporthervatting: Klachten kunnen terugkomen bij werpen, serveren, zwemmen, gewichtheffen of contactsport.
• Uitstraling: Pijn kan uitstralen naar bovenarm, nekregio of schouderbladregio.
• Vermijdingsgedrag: Door onzekerheid of pijn ga je sommige bewegingen minder gebruiken.

Alarmsignalen

Neem contact op met huisarts of specialist bij pijn na trauma, vermoeden van schouderluxatie, zichtbare standsverandering, duidelijke krachtsvermindering, tintelingen, gevoelsverlies, koude of bleke hand, forse zwelling, blauwe plek, nachtelijke pijn die niet verandert of snelle verslechtering.

Diagnose

De diagnose SLAP-laesie wordt gesteld op basis van het klachtenverhaal, lichamelijk onderzoek en zo nodig beeldvorming. Belangrijk zijn het ontstaan, het type belasting, klik- of slotklachten, instabiliteit, pijn bij bicepsbelasting, sportniveau en eventuele eerdere schouderluxatie.

Bij lichamelijk onderzoek wordt gekeken naar beweeglijkheid, kracht, pijnprovocatie, bicepsfunctie, rotator cuff, schouderbladcontrole, instabiliteit, nekfunctie, gevoel en doorbloeding. Specifieke labrumtesten kunnen richting geven, maar zijn op zichzelf niet altijd voldoende betrouwbaar.

Beeldvorming kan nodig zijn als klachten blijven bestaan, als er duidelijke instabiliteit is of wanneer een operatie wordt overwogen. MRI of MR-arthrografie kan helpen om labrum en bicepsaanhechting beter te beoordelen. Echografie is nuttiger voor pezen en slijmbeurs dan voor het labrum zelf.

Een belangrijke valkuil is overdiagnose. Een labrumafwijking op MRI betekent niet automatisch dat dit de oorzaak is van de klacht of dat operatie nodig is. De uitslag moet altijd worden gekoppeld aan leeftijd, klachten, functie, sportbelasting en lichamelijk onderzoek.

Bij een recente schouderluxatie, duidelijke uitval, trauma of verdenking op botletsel kan eerst röntgenonderzoek of specialistische beoordeling nodig zijn.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling van een SLAP-laesie hangt af van leeftijd, type letsel, oorzaak, sportbelasting, instabiliteit, bicepsklachten, ernst van de klachten en eventuele andere schouderproblemen. Vaak wordt gestart met een conservatieve aanpak met uitleg, belasting aanpassen, pijnregulatie en fysiotherapie.

• Belasting tijdelijk aanpassen: Verminder bewegingen die duidelijke pijn, klikklachten of instabiliteitsgevoel uitlokken, zoals zwaar tillen, werpen, trekken of bovenhands trainen.
• Pijnregulatie: Pijnstilling of ontstekingsremmende medicatie kan tijdelijk helpen. Overleg met huisarts of apotheker bij maagklachten, nierproblemen, bloedverdunners, medicatiegebruik of zwangerschap.
• Conservatieve behandeling: Bij veel SLAP-klachten wordt eerst gekozen voor oefentherapie, schoudercontrole, belasting aanpassen en geleidelijke opbouw.
• Rotator cuff-training: De rotator cuff helpt de schouderkop goed in de kom te houden en vermindert onnodige trek op het labrum.
• Schouderbladcontrole: Goede scapulacontrole helpt om de schouderkom beter te positioneren tijdens reiken, werpen en tillen.
• Bicepsbelasting doseren: Trekkende en curl-achtige bewegingen kunnen tijdelijk aangepast worden als de bicepsaanhechting gevoelig is.
• Mobiliteit en stabiliteit: Oefeningen richten zich op gecontroleerde beweeglijkheid, stabiliteit, kracht, timing en vertrouwen in bewegen.
• Sport- of werpopbouw: Bij bovenhandse sport is een stapsgewijze opbouw nodig. Eerst controle en kracht, daarna snelheid, explosiviteit en sportspecifieke belasting.
• Tape of brace: Een kinesiotape, brace of sling kan tijdelijk steun of comfort geven, vooral na operatie of bij onzekerheid. Dit vervangt geen actieve revalidatie.
• Fysiotherapie: Fysiotherapie is zinvol bij aanhoudende pijn, instabiliteit, sporthervatting, onzekerheid, krachtsverlies of moeite met veilige opbouw.
• Operatie: Bij duidelijke instabiliteit, mechanische slotklachten, onvoldoende herstel, sportbeperkingen of complex labrum-/bicepsletsel kan operatie worden besproken. Vaak gebeurt dit via een kijkoperatie.
• SLAP-repair of biceps-tenodese: Bij jongere bovenhandse sporters kan herstel van het labrum soms worden overwogen. Bij oudere patiënten of bicepsgerelateerde klachten kan een biceps-tenodese soms passender zijn. Dit is maatwerk via specialistische beoordeling.
• Revalidatie na operatie: Na operatie volgt meestal een fase met bescherming, sling of brace, daarna stapsgewijze mobiliteit, controle, kracht en sport-/werkopbouw.
• Trainingsschema op maat: Een trainingsschema op maat kan pas zinvol zijn wanneer duidelijk is welke bewegingen en belasting veilig zijn.
• BehandelaarWijzer: Via de BehandelaarWijzer kun je zoeken naar een passende fysiotherapeut voor schouderrevalidatie.