Samenvatting

• Beschrijving klachten: Cervicale myelopathie is een aandoening waarbij het ruggenmerg in de nek bekneld of beschadigd raakt. Hierdoor kunnen signalen tussen hersenen en lichaam minder goed worden doorgegeven.
• Ontstaanswijze: De oorzaak ligt vaak in vernauwing van het wervelkanaal door slijtage, botuitsteeksels, een hernia, verdikte banden of eerder nektrauma. Minder vaak spelen ontsteking, tumor, vaatproblemen of andere neurologische aandoeningen mee.
• Symptomen: Mogelijke klachten zijn krachtsverlies, tintelingen, doof gevoel, onhandige handen, balansproblemen, struikelen, veranderd looppatroon, stijve benen, wattengevoel onder de voeten en soms problemen met plassen of ontlasting.
• Diagnose: De diagnose wordt gesteld door een arts op basis van neurologisch onderzoek en meestal een MRI-scan van de nek. Daarbij wordt gekeken naar druk op het ruggenmerg, kanaalvernauwing en tekenen van ruggenmergschade.
• (Zelf)behandeling en herstel: Bij verdenking op cervicale myelopathie is contact met de huisarts belangrijk. Bij snelle achteruitgang, krachtverlies, loopproblemen of blaas-/darmproblemen is dezelfde dag medische beoordeling nodig.

Beschrijving klachten

Cervicale myelopathie betekent dat het ruggenmerg in de nek onder druk staat of beschadigd raakt. Het ruggenmerg is de belangrijkste verbinding tussen hersenen en lichaam. Wanneer deze structuur in de nek wordt bekneld, kunnen klachten ontstaan in armen, handen, romp, benen, voeten, balans, lopen en soms blaas- of darmfunctie.

De aandoening kan ontstaan door een vernauwing van het wervelkanaal in de nek. Dit komt vaak door slijtage, botuitsteeksels, een hernia, verdikte banden of een combinatie van deze factoren. Soms ontstaat cervicale myelopathie na een trauma of door minder vaak voorkomende oorzaken zoals ontsteking, tumor, vaatproblemen of een neurologische aandoening.

Cervicale myelopathie kan geleidelijk beginnen. Soms vallen eerst subtiele dingen op, zoals slechter schrijven, knoopjes moeilijker dichtmaken, vaker struikelen, minder zeker lopen of tintelingen in handen of voeten. Nekpijn kan aanwezig zijn, maar hoeft niet altijd de belangrijkste klacht te zijn.

Deze aandoening is belangrijk om op tijd te herkennen, omdat klachten kunnen toenemen. Vooral veranderingen in kracht, gevoel, handvaardigheid, balans, lopen of plassen/ontlasting zijn signalen die medische beoordeling vragen.

Beschrijving van de afbeelding: De afbeelding toont hoe het ruggenmerg in de nek onder druk kan komen te staan, bijvoorbeeld door een hernia, botuitsteeksels of vernauwing van het wervelkanaal.

Geen gewone nekklacht

Cervicale myelopathie moet niet worden gezien als gewone nekpijn of spierspanning. Neem contact op met de huisarts bij toenemende tintelingen, krachtsverlies, onhandigheid van handen, balansproblemen, struikelen, veranderd looppatroon of problemen met plassen of ontlasting.

Ontstaanswijze

Cervicale myelopathie ontstaat wanneer het ruggenmerg in de nek onvoldoende ruimte heeft of beschadigd raakt. De oorzaak kan geleidelijk ontstaan door degeneratieve veranderingen, maar soms worden klachten duidelijk na een val, ongeluk of ander nektrauma.

• Vernauwing van het wervelkanaal: Wanneer de ruimte rond het ruggenmerg kleiner wordt, kan druk op het ruggenmerg ontstaan.
• Slijtage van de nek: Bij nekartrose of cervicale spondylose kunnen botuitsteeksels, schijfversmalling en gewrichtsveranderingen ontstaan.
• Hernia of tussenwervelschijfprobleem: Een uitpuilende tussenwervelschijf kan druk geven op het ruggenmerg.
• Verdikte banden of gewrichtsstructuren: Verdikking van ligamenten of kapsels kan bijdragen aan vernauwing van het wervelkanaal.
• Nektrauma: Een val, auto-ongeluk, sportletsel of ander trauma kan klachten uitlokken of verergeren, vooral wanneer het wervelkanaal al nauwer is.
• Aangeboren nauwer wervelkanaal: Sommige mensen hebben van nature minder ruimte rond het ruggenmerg.
• Nekinstabiliteit: Bij bepaalde vormen van instabiliteit kan het ruggenmerg kwetsbaarder zijn. Lees ook over hoog cervicale instabiliteit.
• Ontstekingsziekten: Auto-immuunziekten of ontstekingsprocessen kunnen in sommige gevallen het ruggenmerg of omliggende structuren aantasten.
• Tumor of ruimte-innemende afwijking: Zeldzamer kan een tumor of andere massa druk geven op het ruggenmerg.
• Vaatproblemen of bestraling: Doorbloedingsproblemen of schade na bestraling kunnen in uitzonderlijke gevallen myelopathie veroorzaken.

Vaak een combinatie van factoren

Bij cervicale myelopathie speelt vaak niet één factor alleen. Slijtage, een nauwer wervelkanaal, een hernia, botuitsteeksels of eerder trauma kunnen samen zorgen voor druk op het ruggenmerg. Daarom is medische beoordeling belangrijk bij klachten die passen bij ruggenmergbetrokkenheid.

Symptomen

De symptomen bij cervicale myelopathie kunnen langzaam ontstaan en in ernst verschillen. Soms zijn de klachten duidelijk neurologisch. In andere gevallen beginnen ze subtiel, bijvoorbeeld met onhandigheid, onzeker lopen of een veranderd gevoel in handen of voeten.

• Krachtsverlies: Verminderde kracht in armen, handen, benen of voeten.
• Onhandige handen: Moeite met schrijven, typen, knoopjes, bestek, sleutels of kleine voorwerpen vasthouden.
• Tintelingen of doof gevoel: Gevoelsverandering in handen, armen, voeten of benen.
• Wattengevoel onder de voeten: Het gevoel alsof je op watten loopt of minder goed voelt waar je voeten staan.
• Balansproblemen: Onzeker lopen, struikelen, zwalken of moeite met draaien.
• Veranderd looppatroon: Lopen kan stijver, breedbasisch, minder vloeiend of minder gecontroleerd worden.
• Stijve of gespannen benen: Verhoogde spierspanning of spasticiteit kan voorkomen.
• Verminderde coördinatie: Problemen met fijne motoriek, arm-handcoördinatie of beencontrole.
• Nekpijn of nekstijfheid: Nekklachten kunnen aanwezig zijn, maar hoeven niet altijd op de voorgrond te staan.
• Hoofdpijn: Soms komt hoofdpijn voor in combinatie met nekklachten, maar dit is niet het belangrijkste kenmerk.
• Problemen met plassen of ontlasting: Nieuwe incontinentie, moeite met plassen of veranderd gevoel rond blaas of darmen vraagt om snelle medische beoordeling.
• Toenemende klachten: Geleidelijke verslechtering van kracht, gevoel, handfunctie, balans of lopen is een belangrijk alarmsignaal.

Wanneer dezelfde dag contact opnemen?

Neem dezelfde dag contact op met huisarts, huisartsenpost of spoedzorg bij snel toenemende krachtuitval, niet goed kunnen lopen, duidelijke balansproblemen, nieuwe problemen met plassen of ontlasting, gevoelloosheid die uitbreidt, klachten na een nektrauma of een plots duidelijke neurologische verandering.

Diagnose

De diagnose cervicale myelopathie wordt gesteld door een arts op basis van het klachtenverhaal, neurologisch onderzoek en meestal een MRI-scan van de nek. Bij het onderzoek wordt gekeken naar kracht, gevoel, reflexen, coördinatie, handvaardigheid, looppatroon, balans en tekenen van ruggenmergbetrokkenheid.

Kenmerken die kunnen passen bij cervicale myelopathie zijn verhoogde reflexen, spierzwakte, coördinatieproblemen, een afwijkend looppatroon, spasticiteit, clonus, een positieve Babinski-test of Hoffmann-test en gevoelsveranderingen in armen of benen. Deze bevindingen moeten altijd worden beoordeeld in combinatie met het volledige klachtenbeeld.

Een MRI is meestal het belangrijkste aanvullende onderzoek. Daarmee kan worden beoordeeld of er sprake is van vernauwing van het wervelkanaal, druk op het ruggenmerg, een hernia, botuitsteeksels, verdikte banden of signalen van ruggenmergschade. Soms zijn aanvullende onderzoeken nodig, zoals röntgenfoto’s, CT-scan, zenuwonderzoek of bloedonderzoek.

Bij klachten die kunnen passen bij ruggenmergbetrokkenheid is het belangrijk om dit niet af te wachten als gewone nekpijn, spierspanning of ouderdomsslijtage. Neem contact op met de huisarts, zeker wanneer klachten toenemen of invloed hebben op lopen, kracht, handvaardigheid, gevoel, balans of blaas-/darmfunctie.

(Zelf)behandeling en herstel

Bij verdenking op cervicale myelopathie is de eerste stap medische beoordeling. Dit is geen klacht waarbij je zelfstandig moet proberen de nek los te maken, intensief te rekken of te laten manipuleren. De behandeling hangt af van de ernst, oorzaak, snelheid van achteruitgang en bevindingen op neurologisch onderzoek en MRI.

• Neem contact op met de huisarts: Bij klachten die passen bij cervicale myelopathie is beoordeling door de huisarts belangrijk. De huisarts kan zo nodig verwijzen naar neuroloog, neurochirurg of orthopedisch specialist.
• Spoed bij snelle achteruitgang: Bij snel toenemend krachtsverlies, niet goed kunnen lopen, nieuwe blaas- of darmproblemen, duidelijke gevoelsuitval of klachten na trauma is dezelfde dag medische beoordeling nodig.
• Vermijd risicobewegingen: Vermijd voorlopig krachtige nekmanipulaties, hard doorduwen, extreme nekstrekking, draaibewegingen of activiteiten waarbij de klachten toenemen.
• Geen nekmanipulatie bij verdenking: Bij mogelijke ruggenmergbetrokkenheid hoort geen manipulatie van de nek plaats te vinden voordat ernstige oorzaken medisch zijn uitgesloten.
• Medische controle: Bij milde en stabiele klachten kan een arts soms kiezen voor controle, leefstijladvies, pijnbeleid en monitoring. Regelmatige follow-up is dan belangrijk.
• Pijnstilling: Pijnmedicatie kan soms nodig zijn bij nek- of zenuwpijn. Gebruik dit in overleg met huisarts of apotheker, zeker bij andere medicatie of gezondheidsproblemen.
• Fysiotherapie na medische beoordeling: Fysiotherapie kan pas passend zijn wanneer duidelijk is wat veilig is. De begeleiding richt zich dan op houding, balans, kracht, lopen, dagelijkse belasting en veilige oefenvormen. Vind eventueel een passende fysiotherapeut via de BehandelaarWijzer.
• Zelfstandig oefenen alleen veilig en rustig: Doe geen intensieve nekoefeningen bij verdenking op cervicale myelopathie. Zelfstandig oefenen is pas verstandig wanneer een arts of fysiotherapeut heeft aangegeven wat veilig is.
• Operatie bij duidelijke druk of progressie: Bij ernstige vernauwing, progressieve uitval of duidelijke druk op het ruggenmerg kan een operatie nodig zijn om meer ruimte te maken en verdere achteruitgang te beperken.
• Revalidatie: Na een operatie of bij aanhoudende neurologische klachten kan revalidatie nodig zijn. De opbouw verschilt per persoon en wordt afgestemd op kracht, balans, lopen, handfunctie en dagelijkse activiteiten.
• Beschermende leefstijl: Voldoende slaap, stoppen met roken, gezond gewicht, goede voeding en veilige beweging kunnen de algemene belastbaarheid ondersteunen. Bekijk ook onze informatie over leefstijl of de e-learning Een gezonde leefstijl in 5 stappen.