Samenvatting

• Beschrijving klachten: Disfunctie van de ribgewrichten geeft pijn of stijfheid rond de verbinding tussen ribben en borstwervelkolom. Klachten zitten vaak in de bovenrug, tussen de schouderbladen, langs de ribben of aan de zijkant van de borstkas.
• Ontstaanswijze: Ribgewrichtsklachten kunnen ontstaan door een verkeerde beweging, hoesten, niezen, overbelasting, langdurige houding, stress, disfunctionele ademhaling, trauma, ribletsel, thoracale stijfheid, slijtage of verminderde belastbaarheid.
• Symptomen: Mogelijke klachten zijn lokale bovenrugpijn, ribpijn, uitstralende pijn naar voren of opzij, pijn bij draaien, diep ademhalen, hoesten of niezen, drukpijn, stijfheid, spierspanning en soms een scherp stekend gevoel.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Bij trauma, benauwdheid, pijn op de borst, koorts of twijfel over ribbreuk, long- of hartklachten kan aanvullend medisch onderzoek nodig zijn.
• (Zelf)behandeling en herstel: De aanpak bestaat uit geruststelling waar passend, gedoseerd bewegen, ademhaling, pijnregulatie, houding- en belastingsadvies, mobiliteitsoefeningen, fysiotherapie of manuele therapie en rustige opbouw van kracht en belastbaarheid.

Beschrijving van de aandoening

De ribben vormen samen met de borstwervelkolom en het borstbeen de borstkas. Aan de achterkant zijn de ribben verbonden met de borstwervels. Deze verbindingen heten de costovertebrale en costotransversale gewrichten. Ze zorgen ervoor dat de ribben subtiel kunnen meebewegen bij ademhalen, draaien, buigen en bewegen van de bovenrug.

Bij een disfunctie van de ribgewrichten bewegen één of meerdere ribgewrichten pijnlijk, stijf of gevoelig. Dit wordt soms een ribblokkade genoemd. Het betekent meestal niet dat een rib letterlijk “vast” of “uit de kom” zit, maar dat het gewricht, de omliggende spieren, kapsels of zenuwstructuren gevoelig reageren op beweging of druk.

Klachten kunnen lokaal in de bovenrug zitten, vaak naast de wervelkolom of tussen de schouderbladen. De pijn kan ook uitstralen langs de rib naar de zijkant of voorkant van de borstkas. Daardoor kan ribgewrichtspijn soms lijken op borstpijn, spierpijn, longklachten, hartklachten of ribletsel.

Ribgewrichtsklachten zijn vaak duidelijk bewegingsgevoelig. Draaien van de romp, diep ademhalen, hoesten, niezen, tillen, reiken of lang zitten kan de pijn uitlokken. Rustig bewegen, warmte, houding afwisselen of liggen kan soms verlichting geven.

Niet elke ribpijn is een ribgewrichtsklacht

Pijn rond ribben of borstkas kan ook komen door een gekneusde of gebroken rib, longklachten, hartklachten, gordelroos, ontsteking, stress, hyperventilatie of andere oorzaken. Bij benauwdheid, pijn op de borst, trauma, koorts of ziek zijn is medische beoordeling belangrijk.

Wanneer moet je opletten?

Ribgewrichtsklachten zijn vaak onschuldig, maar pijn in de borstkas of rond de ribben moet zorgvuldig worden beoordeeld wanneer er alarmsignalen zijn. Denk niet te snel dat het “alleen een ribblokkade” is.

Neem contact op met huisarts, huisartsenpost of spoedzorg bij

• Pijn op de borst, druk op de borst of benauwdheid.
• Pijn na een val, harde klap, botsing of ongeluk.
• Toenemende pijn bij ademhalen na trauma.
• Bloed ophoesten, koorts, ziek gevoel of toenemende kortademigheid.
• Hevige pijn die niet verandert door houding of beweging.
• Onverklaard gewichtsverlies, bekende kanker of nachtelijke pijn die niet vermindert.
• Tintelingen, gevoelsverlies, krachtsverlies of duidelijke neurologische klachten.
• Een zichtbare vervorming, forse zwelling of blauwe verkleuring na letsel.
• Snelle verslechtering of klachten die duidelijk anders voelen dan eerdere rug- of ribklachten.

Bel 112 bij ernstige benauwdheid, hevige druk op de borst, flauwvallen, blauwe lippen, ernstige pijn na groot trauma of wanneer iemand duidelijk ernstig ziek oogt.

Ontstaanswijze

Disfunctie van de ribgewrichten ontstaat meestal door een combinatie van stijfheid, overbelasting, spierspanning, ademhaling, houding en gevoeligheid van de gewrichten rond de borstwervelkolom. Soms ontstaat het acuut, soms geleidelijk.

• Verkeerde beweging: Een plotselinge draai, reikbeweging of onverwachte belasting kan ribgewrichten irriteren.
• Hoesten of niezen: Frequent of krachtig hoesten kan de ribben, tussenribspieren en ribgewrichten overbelasten.
• Overbelasting: Tillen, duwen, trekken, sporten, bovenhands werken of veel draaien kan klachten uitlokken.
• Langdurige houding: Veel zitten, autorijden of beeldschermwerk kan stijfheid in bovenrug en ribben versterken.
• Stijfheid van de borstwervelkolom: Minder beweeglijkheid van de borstwervels kan extra belasting op ribgewrichten geven.
• Ademhalingspatroon: Hoog ademen, spanning of disfunctionele ademhaling kan de borstkas gevoeliger maken.
• Stress en spierspanning: Langdurige spanning rond nek, schouders en borstkas kan pijn rond ribben onderhouden.
• Trauma: Een val, klap of botsing kan leiden tot ribgewrichtsklachten, maar ook tot een gekneusde of gebroken rib.
• Slijtage of leeftijdsverandering: Thoracale artrose of stijfheid kan meespelen, maar verklaart niet altijd alle klachten.
• Verminderde belastbaarheid: Weinig beweging, slechte slaap, hersteltekort of conditieverlies kan ervoor zorgen dat normale belasting sneller klachten geeft.

Ribgewrichtsklachten en andere oorzaken van borstkas- of bovenrugpijn

Pijn rond ribben, borstkas en bovenrug kan uit verschillende structuren komen. De locatie, het ontstaansmoment en de reactie op beweging of ademhaling helpen om richting te geven.

• Ribgewrichtsdisfunctie: Pijn naast de wervelkolom of langs de rib, vaak bewegings- en ademhalingsgevoelig.
• Aspecifieke thoracale klachten: Pijn of stijfheid in de bovenrug zonder duidelijke specifieke oorzaak.
• Gekneusde of gebroken rib: Vaak na trauma, met pijn bij ademhalen, hoesten, draaien en druk op de rib.
• Costochondritis: Pijn rond ribkraakbeen aan de voorkant van de borstkas.
• Syndroom van Tietze: Pijn en zwelling rond ribkraakbeen bij het borstbeen.
• Hyperventilatie of disfunctionele ademhaling: Benauwd gevoel, borstspanning, tintelingen of druk op de borst kunnen meespelen.
• Hart- of longklachten: Pijn op de borst, benauwdheid, bloed ophoesten, flauwvallen of ziek zijn moet medisch worden beoordeeld.

Bij twijfel, trauma, benauwdheid of pijn op de borst is het belangrijk om niet alleen vanuit een ribgewrichtsklacht te denken.

Symptomen

De klachten bij ribgewrichtsdisfunctie zitten vaak in de bovenrug of langs één of meerdere ribben. Ze zijn meestal goed herkenbaar bij bewegen, drukken, draaien of ademhalen.

• Pijn in de bovenrug: Vaak naast de wervelkolom of tussen de schouderbladen.
• Pijn langs de rib: De pijn kan naar de zijkant of voorkant van de borstkas trekken.
• Eenzijdige pijn: Klachten zitten vaak aan één kant, maar kunnen soms aan beide kanten voorkomen.
• Bewegingsgevoelige pijn: Draaien, buigen, strekken of reiken kan klachten uitlokken.
• Pijn bij diep ademhalen: De pijn kan toenemen bij diep inademen, zuchten, hoesten of niezen.
• Drukpijn: Pijn bij drukken op de rib, ribboog, tussenribspieren of naast de wervelkolom.
• Stijfheid: De bovenrug of borstkas voelt vast, strak of minder beweeglijk.
• Scherpe steek: Soms voelt de pijn plots scherp bij een specifieke beweging of ademhaling.
• Spierspanning: Spanning rond bovenrug, schouderblad, nek of borstkas kan klachten versterken.
• Verergering bij belasting: Tillen, dragen, duwen, trekken, sporten of langdurig zitten kan klachten doen toenemen.
• Verlichting door beweging of warmte: Rustig bewegen, warmte of veranderen van houding kan tijdelijk verlichting geven.
• Tintelingen of doof gevoel: Dit past minder vaak bij een simpele ribgewrichtsklacht en vraagt beoordeling als het aanhoudt of toeneemt.

Alarmsignalen

Neem contact op met de huisarts bij pijn op de borst, benauwdheid, bloed ophoesten, koorts, pijn na een val of trauma, forse zwelling of vervorming, onverklaard gewichtsverlies, bekende kanker, nachtelijke pijn die niet verandert, toenemende tintelingen, gevoelsverlies, krachtsverlies of duidelijke verslechtering. Bel 112 bij ernstige benauwdheid, hevige druk op de borst, flauwvallen, blauwe lippen of ernstig trauma.

Diagnose

De diagnose ribgewrichtsdisfunctie wordt meestal gesteld op basis van het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Een fysiotherapeut, manueel therapeut of arts kijkt naar de locatie van de pijn, het ontstaan, de invloed van ademhaling, draaien, houding, drukpijn, ribbeweging en beweeglijkheid van de borstwervelkolom.

Functionele tests kunnen helpen om te beoordelen of de klachten vooral komen uit ribgewrichten, borstwervels, spieren, tussenribspieren, ademhaling of schoudergordel. Ook wordt gelet op signalen die niet passen bij een gewone ribgewrichtsklacht.

Beeldvormende diagnostiek is meestal niet nodig bij herkenbare, niet-alarmerende ribgewrichtsklachten. Aanvullend onderzoek kan wel nodig zijn bij trauma, verdenking op ribbreuk of wervelfractuur, pijn op de borst, benauwdheid, koorts, bekende kanker, neurologische klachten of een afwijkend beloop.

Omdat borstkas- en ribpijn soms kan lijken op hart-, long- of buikklachten, is het belangrijk om bij twijfel medisch te laten beoordelen.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling van ribgewrichtsklachten richt zich op pijnvermindering, normaliseren van bewegen en ademhaling, verbeteren van beweeglijkheid van ribben en borstwervelkolom, en rustig opbouwen van belastbaarheid. Volledig stilhouden is meestal niet nodig.

• Natuurlijk herstel: Veel ribgewrichtsklachten verbeteren binnen enkele dagen tot weken, afhankelijk van oorzaak, belasting en herstelbelemmerende factoren.
• Actief blijven: Blijf rustig bewegen binnen je grenzen. Wissel lopen, lichte activiteiten en rustmomenten af.
• Pijnstilling of lokale pijnverlichting: Bij hevige pijn kan pijnstilling tijdelijk helpen. Overleg met huisarts of apotheker bij medicatiegebruik, bloedverdunners, maagklachten, nierproblemen of zwangerschap. Lokale gel of warmte kan soms comfort geven.
• Warmte of kou: Warmte kan prettig zijn bij stijfheid en spierspanning. Kou kan helpen na een acute irritatie of kneuzing. Kies wat tijdelijk verlichting geeft.
• Ademhaling rustig houden: Probeer ondanks pijn niet te oppervlakkig te ademen. Rustige ademhaling en gedoseerd diep inademen helpen om de borstkas beweeglijk te houden.
• Hoesten of niezen ondersteunen: Bij pijn door hoesten of niezen kan lichte steun met de hand of een kussen tegen de borstkas tijdelijk comfort geven.
• Manuele therapie: Bij stijfheid of een pijnlijk bewegend ribgewricht kan een manueel therapeut of fysiotherapeut mobilisatie- of manipulatie-technieken toepassen. Dit hoort altijd gecombineerd te worden met oefeningen en belastingsopbouw.
• Taping: Tape kan soms tijdelijk ondersteuning of pijnvermindering geven bij bewegen, ademhalen of hoesten. Laat dit bij voorkeur aanbrengen door iemand met ervaring in tapetechnieken.
• Oefeningen: Mobiliteitsoefeningen voor borstwervelkolom, ribben, schouderbladen en ademhaling helpen om stijfheid te verminderen en terugkeer van klachten te voorkomen.
• Houdings- en ademhalingsoefeningen: Oefeningen gericht op houding, rustige ademhaling, ontspanning en ribbeweging kunnen helpen, vooral wanneer stress of hyperventilatie meespeelt.
• Geen verbetering na enkele weken: Als er na ongeveer drie weken geen geleidelijke verbetering is, of als klachten toenemen, is aanvullend advies van huisarts of fysiotherapeut verstandig.
• Trainingsschema op maat: Een gepersonaliseerd trainingsschema kan helpen bij gerichte oefeningen voor mobiliteit, ademhaling, houding, kracht en belastbaarheid.
• Begeleiding op locatie of online: Via de BehandelaarWijzer kun je zoeken naar een passende fysiotherapeut. Een telefonisch consult of videoconsult kan helpen wanneer je laagdrempelig wilt overleggen.
• Leefstijl: Voldoende slaap, gezonde voeding, niet roken, stressregulatie, regelmatig bewegen en herstelmomenten ondersteunen belastbaarheid en herstel.