Samenvatting

• Beschrijving klachten: Cubitale tunnelsyndroom ontstaat wanneer de nervus ulnaris bij de elleboog geïrriteerd of bekneld raakt. Dit kan tintelingen, doof gevoel, pijn of krachtsverlies geven aan de pinkzijde van de hand.
• Ontstaanswijze: Klachten ontstaan vaak door langdurig gebogen ellebogen, leunen op de elleboog, herhaalde belasting, trauma, zwelling, artrose, anatomische variatie, diabetes of andere aandoeningen die zenuwen kwetsbaarder maken.
• Symptomen: Veelvoorkomende klachten zijn tintelingen of doof gevoel in pink en ringvinger, pijn aan de binnenzijde van de elleboog, nachtelijke klachten, minder grip, onhandigheid en soms spierverlies of een klauwhand.
• Diagnose: De diagnose wordt gesteld met het klachtenpatroon en lichamelijk onderzoek. Zenuwgeleidingsonderzoek, EMG, echo of beeldvorming kan helpen om plaats en ernst van de zenuwbeknelling te bepalen.
• (Zelf)behandeling en herstel: De aanpak bestaat uit druk vermijden, elleboogbuiging beperken, nachtspalk, houding en belasting aanpassen, oefeningen, fysiotherapie of handtherapie. Bij ernstige of blijvende uitval kan operatie nodig zijn.

Beschrijving van de aandoening

Cubitale tunnelsyndroom is een zenuwbeknelling bij de elleboog. De nervus ulnaris loopt aan de binnenzijde van de elleboog door een nauwe doorgang: de cubitale tunnel. Op deze plek ligt de zenuw relatief oppervlakkig en is hij gevoelig voor druk, rek en irritatie.

De nervus ulnaris stuurt gevoel en spierfunctie aan in een deel van de hand. Bij irritatie kunnen tintelingen, doof gevoel, pijn of krachtsverlies ontstaan, vooral in de pink en ringvinger. Soms straalt de klacht uit langs de binnenzijde van de onderarm.

Klachten nemen vaak toe bij langdurig buigen van de elleboog, leunen op de elleboog, slapen met gebogen arm, telefoneren, autorijden, typen, krachttraining of werk waarbij de elleboog vaak op een hard oppervlak rust.

Bij langdurige of ernstige beknelling kan de zenuwfunctie achteruitgaan. Dan kunnen minder grip, onhandigheid, moeite met fijne motoriek, spierverlies in de hand of een klauwstand van de vingers ontstaan. Dit vraagt tijdige beoordeling.

Uitleg afbeelding: De afbeelding laat zien waar de nervus ulnaris bij de elleboog loopt. Op deze plek kan de zenuw geïrriteerd raken door druk, rek of langdurige buiging van de elleboog.

Telefoonbotje

Veel mensen herkennen de zenuwpijn van het “telefoonbotje”: een elektrische, schietende of tintelende sensatie wanneer je de binnenzijde van de elleboog stoot. Dat komt doordat de nervus ulnaris daar dicht onder de huid loopt.

Bij cubitale tunnelsyndroom is de zenuw niet alleen kort geprikkeld door een stoot, maar herhaald of langdurig geïrriteerd. Daardoor kunnen tintelingen, doof gevoel of pijn vaker terugkomen, vooral bij gebogen elleboog of druk op de elleboog.

Wanneer moet je opletten?

Een slapende pink of ringvinger kan tijdelijk zijn, maar terugkerende of toenemende zenuwklachten moet je niet te lang negeren.

Neem contact op met huisarts, fysiotherapeut of specialist bij

• Tintelingen of doof gevoel in pink en ringvinger dat blijft terugkomen.
• Nachtelijke klachten of wakker worden met een slapende hand.
• Pijn aan de binnenzijde van de elleboog met uitstraling naar onderarm of hand.
• Minder grip, spullen laten vallen of moeite met knijpen.
• Moeite met fijne motoriek, zoals schrijven, typen, knoopjes of kleine voorwerpen.
• Spierzwakte of zichtbaar dunner worden van handspieren.
• Een klauwstand van pink en ringvinger.
• Klachten na val, elleboogluxatie, breuk of operatie.
• Diabetes, schildklierproblemen, reuma of andere aandoeningen die zenuwen kwetsbaarder maken.
• Klachten die ondanks houding- en belastingaanpassing niet verbeteren.

Bel 112 bij plots krachtsverlies van arm of hand, scheve mond, spraakproblemen, acute verwardheid, verlamming, koude of blauw verkleurde hand, ernstig trauma of andere acute alarmsignalen.

Ontstaanswijze

Cubitale tunnelsyndroom ontstaat wanneer de nervus ulnaris bij de elleboog onder druk, rek of wrijving komt. Elleboogbuiging vergroot de spanning op de zenuw en kan de ruimte in de cubitale tunnel verkleinen.

• Langdurig gebogen elleboog: Slapen met gebogen arm, telefoneren, autorijden of typen kan klachten uitlokken.
• Leunen op de elleboog: Druk op een tafel, armleuning, bureau of harde ondergrond kan de zenuw irriteren.
• Herhaalde bewegingen: Veel buigen en strekken van de elleboog bij werk, sport of hobby kan klachten onderhouden.
• Trauma: Val, stoot, elleboogluxatie, breuk of zwelling na letsel kan de zenuw prikkelen.
• Anatomische variatie: Een nauwe tunnel, instabiele zenuw of afwijkende spier-/bandstructuur kan bijdragen.
• Artrose of botuitsteeksels: Slijtage of oude breuk kan de ruimte rond de zenuw beïnvloeden.
• Zwelling of ontsteking: Reuma, jicht, slijmbeursontsteking of lokale irritatie kan druk rond de zenuw vergroten.
• Diabetes of schildklierproblemen: Zenuwen kunnen gevoeliger zijn voor druk of herstel kan trager verlopen.
• Sport en krachttraining: Zware presses, steunhoudingen, wielrennen, vechtsport, turnen of racketsport kunnen meespelen.
• Werkbelasting: Timmeren, metselen, computerwerk, lopendebandwerk, gereedschap of herhaald steunen kan klachten uitlokken.

Symptomen

De klachten volgen meestal het verloop van de nervus ulnaris. Daarom zitten de tintelingen vaak aan de pinkzijde van de hand.

• Tintelingen: Prikkelingen in pink en ringvinger, soms langs de binnenzijde van de onderarm.
• Doof gevoel: Minder gevoel in pink, ringvinger of pinkzijde van de hand.
• Pijn binnenzijde elleboog: Pijn of zenuwpijn rond het “telefoonbotje”.
• Nachtelijke klachten: Wakker worden door tintelingen of een slapende hand, vaak door gebogen elleboog.
• Verergering bij buigen: Klachten nemen toe bij langdurig gebogen elleboog.
• Drukgevoeligheid: Leunen op de binnenzijde van de elleboog kan klachten uitlokken.
• Minder grip: Moeite met vasthouden, knijpen, tillen of potten openen.
• Fijne motoriek: Problemen met typen, schrijven, knoopjes, sleutels of kleine voorwerpen.
• Spierzwakte: Zwakte van kleine handspieren of minder spreiden/sluiten van vingers.
• Spieratrofie: Bij langdurige beknelling kunnen handspieren dunner worden.
• Klauwhand: In ernstige gevallen kunnen pink en ringvinger meer in klauwstand komen.
• Uitstraling: Pijn of tintelingen kunnen richting onderarm, pols en hand lopen.

Uitleg afbeelding: De afbeelding laat zien dat langdurige of ernstige ulnarisuitval invloed kan hebben op de kleine handspieren. Een klauwhand is een laat teken en vraagt medische beoordeling.

Diagnose

De diagnose cubitale tunnelsyndroom wordt gesteld met het klachtenpatroon, lichamelijk onderzoek en zo nodig aanvullend onderzoek. Belangrijk zijn tintelingen in pink/ringvinger, klachten bij elleboogbuiging, nachtelijke klachten, drukgevoeligheid bij de elleboog en tekenen van spierzwakte.

Bij lichamelijk onderzoek wordt gekeken naar gevoel, kracht, fijne motoriek, spiermassa, elleboogbeweging, drukgevoeligheid van de zenuw, provocatietesten en of de zenuw mogelijk verschuift over de binnenzijde van de elleboog.

Zenuwgeleidingsonderzoek en EMG kunnen helpen om ulnarisneuropathie te bevestigen, de plek van beknelling te bepalen en de ernst in te schatten. Echo kan soms helpen om verdikking, verplaatsing of compressie van de zenuw te beoordelen. Beeldvorming zoals röntgenfoto of MRI is vooral zinvol bij trauma, artrose, oude breuk, massa, cyste of operatieplanning.

Aandoeningen die erop kunnen lijken

Klachten in pink, ringvinger en hand kunnen ook komen door andere aandoeningen, zoals carpaal tunnelsyndroom, pronator-teres-syndroom, golfarm, radiaal-tunnelsyndroom, TFCC-letsel, thoracic-outlet syndroom of nekklachten zoals een cervicaal radiculair syndroom.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling hangt af van de ernst van de zenuwbeknelling. Bij milde tot matige klachten start de aanpak meestal met druk verminderen, elleboogbuiging beperken en nachtelijke irritatie voorkomen. Bij duidelijke spierzwakte, spierverlies of blijvende klachten kan operatie worden besproken.

• Vermijd druk: Leun niet langdurig op de elleboog en gebruik zo nodig zachte padding op bureau, armleuning of werkplek.
• Beperk langdurige buiging: Vermijd lang telefoneren, slapen met sterk gebogen elleboog of langdurige steunhoudingen.
• Nachtspalk: Een cubitaal-tunnelspalk kan helpen om de elleboog ’s nachts minder gebogen te houden.
• Werkplek aanpassen: Pas bureauhoogte, armsteun, muis/toetsenbord, stuurhouding of gereedschap aan wanneer dit klachten uitlokt.
• Pijnregulatie: Pijnstilling kan tijdelijk helpen, maar behandelt de zenuwbeknelling niet. Overleg bij medicatiegebruik, maagklachten, nierproblemen, bloedverdunners of zwangerschap.
• Zenuwglijoefeningen: Kunnen soms helpen, maar moeten rustig en klachtengeleid worden opgebouwd. Forceer geen tintelingen.
• Mobiliteit en kracht: Werk aan beweeglijkheid van nek, schouder, elleboog, pols en hand, plus rustige opbouw van grip en handfunctie.
• Fysiotherapie of handtherapie: Kan helpen bij analyse van houding, werkbelasting, zenuwprikkeling, oefenopbouw en herstel na operatie.
• Onderliggende oorzaak: Diabetes, schildklierproblemen, reuma of andere aandoeningen moeten zo nodig medisch worden behandeld.
• Operatie: Bij ernstige beknelling, blijvend gevoelsverlies, spierzwakte, spieratrofie of onvoldoende herstel kan decompressie of verplaatsing van de zenuw worden besproken.
• Na operatie: Revalidatie hangt af van de ingreep. Volg het schema van de operateur en bouw beweging, kracht en handfunctie stapsgewijs op.
• Trainingsschema op maat: Een trainingsschema op maat kan helpen bij rustige opbouw, mits ernstige uitval is uitgesloten.
• BehandelaarWijzer: Bij aanhoudende zenuwklachten of revalidatie kun je via de BehandelaarWijzer zoeken naar een passende fysiotherapeut.