Samenvatting

• Beschrijving klachten: Peroneus tendinopathie geeft pijn aan de buitenzijde van de enkel, voet of het onderbeen. De peroneuspezen helpen de enkel stabiliseren en ondersteunen de voet bij lopen, rennen, springen en balans houden.
• Ontstaanswijze: De klachten ontstaan vaak door overbelasting, een enkelverzwikking, instabiliteit, holvoet of platvoet, oneffen terrein, slecht passend schoeisel, te snelle trainingsopbouw of onvoldoende herstel.
• Symptomen: Klachten kunnen bestaan uit pijn aan de buitenzijde van de enkel of voet, zwelling, drukpijn, stijfheid, pijn na belasting, krachtsverlies, instabiel gevoel en soms een klikkende of verspringende pees.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Echo of MRI kan zinvol zijn bij twijfel, verdenking op een peesscheur of peroneus saltans.
• (Zelf)behandeling en herstel: Behandeling bestaat vaak uit belasting doseren, tijdelijk steun met brace of tape, fysiotherapie, kracht- en stabiliteitstraining, schoen- of zooladvies en geleidelijke terugkeer naar sport.

Beschrijving klachten

Peroneus tendinopathie is een peesklacht aan de buitenzijde van de enkel, voet of het onderbeen. Het gaat meestal om de pezen van de peroneus longus en peroneus brevis. Deze spieren lopen aan de buitenzijde van het onderbeen en hun pezen lopen achter de buitenenkel richting de voet.

De peroneuspezen helpen de enkel stabiel te houden en ondersteunen de voet bij lopen, rennen, springen, afzetten en balans houden op oneffen terrein. Ze zijn vooral belangrijk bij zijwaartse controle van de enkel en bij het voorkomen dat de enkel naar buiten wegklapt.

Bij peroneus tendinopathie is de pees geïrriteerd of overbelast. In het begin wordt soms gesproken van tendinitis, maar bij langer bestaande klachten gaat het vaak meer om een peesbelastingsprobleem dan om een klassieke ontsteking. De pees kan verdikt, gevoelig of minder belastbaar worden.

Soms is er sprake van peroneus saltans. Daarbij schiet een peroneuspees voelbaar of hoorbaar over de buitenenkel heen. Dit kan ontstaan wanneer het bindweefselbandje dat de pezen op hun plek houdt, het retinaculum, beschadigd of verzwakt is. Dit geeft vaak een klikkend, knappend of verspringend gevoel aan de buitenzijde van de enkel.

Uitleg afbeelding: De afbeelding toont de peroneuspezen aan de buitenzijde van de enkel en voet. Klachten zitten vaak achter of onder de buitenenkel en kunnen uitstralen richting buitenzijde van voet of onderbeen.

Peroneus saltans

Bij peroneus saltans verschuift of verspringt een peroneuspees uit zijn normale gootje achter de buitenenkel. Dit kan pijn, een klikgevoel, onzekerheid of instabiliteit geven. Bij herhaald verspringen, duidelijke instabiliteit of sportbeperking is beoordeling door een fysiotherapeut, sportarts of orthopedisch specialist verstandig.

Ontstaanswijze

Peroneuspeesklachten ontstaan meestal door een combinatie van belasting, enkelstabiliteit, voetstand, schoeisel en herstel. Soms begint de klacht na een duidelijke enkelverzwikking. Soms ontstaat de pijn geleidelijk door overbelasting.

• Enkelverzwikking: na een inversietrauma of supinatietrauma kunnen de peroneuspezen geïrriteerd raken of beschadigen.
• Enkelinstabiliteit: wanneer de enkel vaker zwikt of onzeker voelt, moeten de peroneuspezen extra hard werken om te stabiliseren.
• Overbelasting: veel lopen, hardlopen, springen, wandelen op oneffen terrein of sporten met snelle richtingsveranderingen kan de pees overbelasten.
• Snelle trainingsopbouw: plots meer kilometers, heuvels, intervaltraining, trailrunning, sprongtraining of krachttraining kan klachten uitlokken.
• Holvoet of platvoet: zowel een holvoet als een platvoet kan de belasting op de buitenzijde van enkel en voet veranderen.
• Schoeisel: versleten schoenen, onvoldoende steun, te smalle schoenen of ongeschikt sportmateriaal kunnen bijdragen aan irritatie.
• Stijfheid van enkel of voet: beperkte beweeglijkheid kan ervoor zorgen dat de peroneuspezen meer moeten compenseren.
• Spierzwakte of verminderde controle: onvoldoende kracht of balans van voet, enkel, kuit, heup of romp kan de peesbelasting verhogen.
• Os peroneum: een extra botje in de peroneus longus-pees kan soms pijn geven aan de buitenzijde of onderzijde van de voet.
• Retinaculumletsel: schade aan het bindweefselbandje achter de buitenenkel kan leiden tot peroneus saltans of peesluxatie.
• Onvoldoende herstel: weinig slaap, stress, te weinig herstel tussen trainingen of doorgaan met pijn kan het herstel vertragen.

Bij acute pijn na een enkelverzwikking, duidelijke zwelling, een knappend gevoel of herhaald verspringen van de pees is het belangrijk om ernstiger letsel uit te sluiten.

Symptomen

De klachten bij peroneus tendinopathie zitten meestal aan de buitenzijde van de enkel, achter of onder de buitenenkel, en soms richting de buitenzijde van de voet of het onderbeen.

• Pijn aan de buitenzijde van enkel of voet: vaak achter de buitenenkel of langs de buitenrand van de voet.
• Drukpijn: drukken op de peroneuspezen achter of onder de buitenenkel is gevoelig.
• Pijn bij lopen of hardlopen: vooral bij langere afstanden, heuvels, oneffen terrein, draaien of versnellen.
• Pijn na belasting: de enkel kan na sport, wandelen of werk duidelijk gevoeliger zijn.
• Zwelling of verdikking: soms is er lokale zwelling rond de buitenenkel of pees zichtbaar.
• Stijfheid: vooral bij opstarten of na rust kan de enkel stijf of gevoelig voelen.
• Instabiel gevoel: de enkel voelt onzeker, alsof hij sneller kan zwikken.
• Krachtsverlies: afzetten, zijwaarts bewegen of op de tenen staan kan minder krachtig voelen.
• Klikken of verspringen: bij peroneus saltans kan een pees voelbaar of hoorbaar over de buitenenkel schieten.
• Roodheid of warmte: bij duidelijke irritatie kan het gebied warm of gevoelig aanvoelen, maar forse roodheid of ziek gevoel past niet bij gewone peesoverbelasting.

Laat je enkel beoordelen bij een duidelijke knap, acute zwelling, niet kunnen steunen, herhaald zwikken, een pees die zichtbaar of voelbaar verspringt, gevoelloosheid, toenemende roodheid of warmte, pijn na een ernstig trauma of klachten die ondanks goede opbouw blijven toenemen.

Diagnose

De diagnose peroneus tendinopathie wordt meestal gesteld op basis van het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Er wordt gekeken naar de pijnlocatie, drukpijn op de pezen, enkelstabiliteit, voetstand, looppatroon, kracht, balans, beweeglijkheid en de reactie op belasting.

Bij lichamelijk onderzoek kan de pijn worden uitgelokt door de voet naar buiten te bewegen tegen weerstand, op de tenen te staan, op één been te balanceren, te wandelen, te springen of de pees achter de buitenenkel te palperen. Bij verdenking op peroneus saltans wordt gekeken of de pees verspringt bij het bewegen van de enkel.

Een echografie kan helpen om peesverdikking, vocht rond de pees, peesscheurtjes of het verspringen van de pees dynamisch te beoordelen. Een MRI kan zinvol zijn bij langdurige klachten, twijfel over de diagnose, verdenking op een peesscheur, klachten rond het os peroneum of wanneer specialistisch beleid wordt overwogen.

Bij klachten na een enkelverzwikking moet ook gekeken worden naar enkelbandletsel, kraakbeenletsel, een breuk, sinus tarsi-klachten, cuboïdklachten, zenuwirritatie of andere oorzaken van pijn aan de buitenzijde van de enkel en voet.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling van peroneuspeesklachten begint meestal zonder operatie. De aanpak bestaat uit belasting aanpassen, pijn en irritatie verminderen, enkelstabiliteit verbeteren, kracht opbouwen en de oorzaak van overbelasting aanpakken.

• Belasting tijdelijk aanpassen: verminder activiteiten die de pijn duidelijk uitlokken, zoals hardlopen, springen, oneffen terrein, lange wandelingen, zijwaartse bewegingen of sporten met snelle richtingsveranderingen.
• Blijf gedoseerd bewegen: volledig stilhouden is meestal niet nodig. Wandelen, fietsen of zwemmen kan vaak, zolang de pijn en zwelling niet duidelijk toenemen.
• Eerste fase na trauma: bij acute klachten na een verzwikking kunnen koelen, lichte compressie, hoog leggen en relatieve rust helpen. Start beweeglijkheid en oefeningen zodra dit veilig en haalbaar is.
• Brace of tape: een enkelbrace of tape kan tijdelijk steun geven, vooral bij instabiliteit of na een verzwikking. Bouw dit af zodra kracht, controle en vertrouwen verbeteren.
• Fysiotherapie: fysiotherapie richt zich op enkelstabiliteit, kracht van peroneusspieren en kuit, mobiliteit, balans, looppatroon, sportopbouw en herstel van vertrouwen. Via de BehandelaarWijzer kun je zoeken naar een passende fysiotherapeut.
• Specifieke oefeningen: oefen kracht, balans, voetcontrole, kuitkracht, enkelmobiliteit en geleidelijke peesbelasting. Bouw daarna op naar sportgerichte oefeningen zoals versnellen, afremmen, zijwaarts bewegen en springen.
• Schoen- en zooladvies: bij holvoet, platvoet, versleten schoenen of afwijkende voetbelasting kan advies over schoenen of steunzolen zinvol zijn. Een podotherapeut kan hierbij helpen.
• Warmte of koude: koude kan tijdelijk helpen bij irritatie na belasting; warmte kan prettig zijn bij stijfheid. Gebruik dit als ondersteuning, niet als hoofdbehandeling.
• Pijnmedicatie: paracetamol kan tijdelijk helpen. NSAID’s zoals ibuprofen zijn niet voor iedereen geschikt; overleg met arts of apotheek bij maag-, nier-, hart- of vaatproblemen, bloedverdunners, zwangerschap of andere medische aandoeningen.
• Injecties: injecties met ontstekingsremmers rond pezen vragen terughoudendheid, omdat peesweefsel kwetsbaar kan zijn. Bespreek dit altijd met arts of specialist.
• Peroneus saltans: bij een verspringende pees kan tijdelijk immobiliseren, brace, fysiotherapie of sportaanpassing worden geprobeerd. Bij terugkerende luxaties, sportbeperking of falen van conservatieve behandeling kan operatie worden overwogen.
• Operatie: een operatie kan nodig zijn bij hardnekkige peesscheuren, duidelijke peesluxatie, retinaculumletsel of klachten die niet verbeteren met conservatieve behandeling. Na operatie volgt meestal een periode van immobilisatie en daarna revalidatie met mobiliteit, kracht en stabiliteit.
• Leefstijl en herstel: slaap, voeding, herstelmomenten, gezond gewicht en goede trainingsopbouw ondersteunen de belastbaarheid. Bekijk ook onze informatie over leefstijl.

Neem opnieuw contact op met een arts of fysiotherapeut bij toenemende pijn, duidelijke zwelling, herhaald zwikken, een verspringende pees, niet kunnen steunen, gevoelloosheid, krachtsverlies, roodheid, warmte of wanneer de klachten ondanks goede opbouw niet verbeteren.