Samenvatting

• Beschrijving klachten: Een trombosebeen, diep-veneuze trombose of DVT ontstaat door een bloedstolsel in een diepe ader van het been. Dit geeft vaak zwelling, pijn, warmte, roodheid of blauwige verkleuring van één been. Bij verdenking op trombose is medische beoordeling nodig.
• Ontstaanswijze: Trombose kan ontstaan door langdurig stilzitten of bedrust, operatie, gips, zwangerschap, anticonceptie, roken, eerdere trombose, erfelijke aanleg, kanker, hogere leeftijd, overgewicht of aandoeningen die de bloedstolling beïnvloeden.
• Symptomen: Veelvoorkomende signalen zijn een dikker, pijnlijk, warm, rood of blauw verkleurd been. Soms is er een zwaar gevoel, glanzende huid, zichtbare aders of pijn bij lopen. Benauwdheid of pijn op de borst kan wijzen op een longembolie en vraagt spoed.
• Diagnose: De diagnose wordt gesteld door een arts. Vaak wordt gekeken naar het klachtenbeeld en risicofactoren, gevolgd door bloedonderzoek en/of compressie-echografie. Bij twijfel kan aanvullend onderzoek nodig zijn.
• (Zelf)behandeling en herstel: Een trombosebeen is geen zelfzorgklacht. Bij verdenking neem je dezelfde dag contact op met huisarts of huisartsenpost. Behandeling bestaat meestal uit bloedverdunners, soms steunkousen en begeleiding bij veilig bewegen.

Beschrijving klachten

Een trombosebeen, diep-veneuze trombose, DVT, bloedstolsel of bloedprop ontstaat wanneer er een stolsel in een diepe ader van het been zit. Daardoor kan het bloed minder goed terugstromen richting het hart. Dit kan zorgen voor zwelling, pijn, warmte, roodheid of een blauwige verkleuring van het been.

Een trombosebeen zit vaak in het onderbeen of de kuit, maar kan ook hoger in het been voorkomen, bijvoorbeeld rond knie, bovenbeen of lies. Daarom kan deze pagina ook relevant zijn binnen de regio heup en bovenbeen, vooral als iemand pijn of zwelling in één been heeft en er risicofactoren voor trombose zijn.

Het belangrijkste is dat een trombosebeen niet behandeld moet worden als gewone spier-, pees- of gewrichtsklacht. Bij verdenking op trombose is medische beoordeling nodig, omdat een stolsel kan uitbreiden of kan leiden tot een longembolie.

Neem bij een dik, pijnlijk, warm of rood/blauw verkleurd been dezelfde dag contact op met je huisarts of huisartsenpost. Bel 112 bij benauwdheid, pijn op de borst, bloed ophoesten, flauwvallen of plots ernstige kortademigheid.

Ontstaanswijze

Trombose ontstaat wanneer de bloedstolling uit balans raakt en er een stolsel ontstaat in een bloedvat. Dit kan gebeuren door trager stromend bloed, beschadiging van de vaatwand of een verhoogde neiging tot stollen.

• Langdurige inactiviteit: Lang stilzitten, bedrust, lange vliegreizen, gips of weinig bewegen na ziekte of operatie kan het risico vergroten.
• Operatie of trauma: Na een operatie, botbreuk, gipsbehandeling of ernstig letsel is het tromboserisico verhoogd.
• Eerdere trombose of longembolie: Wie eerder een trombosebeen, trombosearm of longembolie heeft gehad, heeft meer kans op herhaling.
• Zwangerschap en hormonen: Zwangerschap, de periode na de bevalling, anticonceptiepil of hormoontherapie kunnen het risico verhogen.
• Leefstijl en gezondheid: Roken, overgewicht, weinig beweging, diabetes, hoge bloeddruk, verhoogd cholesterol of een ongezonde leefstijl kunnen bijdragen aan een hoger risico.
• Kanker of ontstekingsziekten: Sommige aandoeningen kunnen de bloedstolling beïnvloeden en het risico op trombose vergroten.
• Erfelijke aanleg: Sommige mensen hebben een erfelijke aanleg voor verhoogde stollingsneiging.
• Hogere leeftijd: De kans op trombose neemt toe met de leeftijd, vooral in combinatie met minder mobiliteit of andere risicofactoren.

Omdat trombose meerdere oorzaken kan hebben, is het belangrijk dat een arts beoordeelt welke risicofactoren bij jou een rol spelen en welke behandeling nodig is.

Symptomen

Een trombosebeen geeft meestal klachten aan één been. De klachten kunnen mild beginnen, maar ook duidelijk aanwezig zijn. Vooral een combinatie van zwelling, pijn, warmte en verkleuring is verdacht.

• Zwelling van één been: Het onderbeen, de kuit, knie of het bovenbeen kan dikker worden dan de andere kant.
• Pijn of zwaar gevoel: Vaak pijn, druk, krampachtig gevoel of zwaarte in kuit, knieholte, bovenbeen of lies.
• Warmte: Het aangedane gebied kan warmer aanvoelen dan het andere been.
• Roodheid of blauwige verkleuring: De huid kan rood, blauwachtig of glanzend worden.
• Strakke huid: Door zwelling kan de huid strak of gespannen aanvoelen.
• Zichtbare aders: Oppervlakkige aders kunnen meer zichtbaar zijn.
• Pijn bij lopen of bewegen: Bewegen of lopen kan ongemakkelijk zijn, maar klachten kunnen ook in rust aanwezig zijn.
• Lichte koorts of verhoging: Soms is er een verhoogde temperatuur of algemeen ziek gevoel.

Wanneer dezelfde dag contact opnemen?

• Eén been wordt plots dikker, warmer, roder of pijnlijker.
• Je hebt beenklachten na operatie, gips, lange reis, bedrust of zwangerschap.
• Je hebt eerder trombose of longembolie gehad.
• Je gebruikt hormonen of hebt andere bekende risicofactoren voor trombose.

Wanneer direct spoed?

• Plots benauwd of kortademig.
• Pijn op de borst.
• Bloed ophoesten.
• Flauwvallen, ernstige duizeligheid of grauw/bleek zien.
• Snelle hartslag met benauwdheid of pijn op de borst.

Bel bij deze spoedsignalen 112. Dit kan passen bij een longembolie.

Overlap met andere beenklachten

Zwelling en pijn in het been kunnen ook andere oorzaken hebben, zoals een spierblessure, ontsteking, spataderen, vochtophoping of in zeldzame gevallen een compartimentsyndroom. Omdat de klachten kunnen overlappen, is het bij verdenking op trombose belangrijk om medisch advies in te winnen in plaats van zelf te blijven afwachten.

Diagnose

Bij vermoeden van een trombosebeen wordt de diagnose gesteld door een arts. De arts kijkt naar je klachten, risicofactoren, voorgeschiedenis, medicatiegebruik en lichamelijk onderzoek van het been.

Vaak wordt bloedonderzoek gedaan, bijvoorbeeld met een D-dimeer-test, afhankelijk van de inschatting van de arts. Daarnaast wordt vaak een compressie-echografie gebruikt om te beoordelen of er een stolsel in een diepe ader aanwezig is.

Als de uitslag niet duidelijk is of als het stolsel hoger in het been of bekken wordt vermoed, kan aanvullend onderzoek nodig zijn. Soms gaat het om herhaling van de echo of om andere beeldvormende diagnostiek, zoals CT of MRI.

Spataderen of trombose?

Spataderen zijn verwijde oppervlakkige aderen en geven vaak zichtbare, kronkelende blauwe aderen, zwaar gevoel of vermoeide benen. Een trombosebeen gaat vaker gepaard met plotsere zwelling, warmte, pijn en verkleuring van één been. Twijfel je tussen spataderen en trombose? Neem contact op met je huisarts.

Bij verdenking op trombose is een klachtencheck niet de juiste eerste stap. Neem dezelfde dag contact op met huisarts of huisartsenpost. De heup & bovenbeen-klachtencheck is vooral bedoeld voor minder acute heup- en bovenbeenklachten zonder duidelijke alarmsignalen.

(Zelf)behandeling en herstel

• Direct medische beoordeling
  • Niet afwachten bij verdenking: Neem dezelfde dag contact op met je huisarts of huisartsenpost bij klachten die passen bij trombose.
  • Spoed bij benauwdheid: Bel 112 bij benauwdheid, pijn op de borst, bloed ophoesten, flauwvallen of plots ernstige kortademigheid.
  • Geen massage: Masseer een mogelijk trombosebeen niet en ga niet intensief sporten voordat een arts heeft beoordeeld wat er aan de hand is.
• Medische behandeling
  • Bloedverdunners: De behandeling bestaat meestal uit bloedverdunners, vaak voor enkele maanden of langer, afhankelijk van oorzaak en risico. Gebruik deze medicatie precies volgens voorschrift.
  • Controle en uitleg: De arts bespreekt meestal risicofactoren, duur van behandeling, mogelijke bijwerkingen en wanneer je opnieuw contact moet opnemen.
  • Tromboseprofylaxe: Bij verhoogd risico, zoals na operatie, gips of bedrust, kan preventieve medicatie worden voorgeschreven. Dit gebeurt altijd via arts of specialist.
• Bewegen na medische beoordeling
  • Rustig bewegen: Als de arts aangeeft dat het veilig is, kan rustig wandelen of fietsen helpen om weer vertrouwen in bewegen op te bouwen.
  • Opbouw doseren: Start laagdrempelig en bouw pas op als pijn, zwelling en vermoeidheid dit toelaten.
  • Thuis bewegen: Een hometrainer, loopband of beentrainer kan later ondersteunend zijn, maar alleen wanneer bewegen veilig is en rustig wordt opgebouwd.
• Steunkousen en zwelling
  • Alleen op advies: Steunkousen worden soms gebruikt bij aanhoudende zwelling of zwaar gevoel, maar niet iedereen heeft ze nodig.
  • Passende kousen: Gebruik elastische steunkousen bij voorkeur na advies over drukklasse, maat en gebruik.
  • Aantrekhulp: Wie moeite heeft met steunkousen kan een hulpmiddel voor steunkousen overwegen.
• Fysiotherapie en begeleiding
  • Na medische fase: Fysiotherapie kan zinvol zijn wanneer je conditie, kracht, looppatroon of vertrouwen in bewegen wilt opbouwen na trombose of een periode van inactiviteit.
  • BehandelaarWijzer: Zoek je begeleiding op locatie? Bekijk dan de BehandelaarWijzer.
  • Trainingsschema: Een trainingsschema op maat kan pas passend zijn wanneer je arts of behandelaar aangeeft dat zelfstandig opbouwen veilig is.
• Leefstijl en risicofactoren
  • Risico’s bespreken: Bespreek met je arts welke risicofactoren bij jou meespelen, zoals roken, overgewicht, medicatie, hormonen, weinig beweging of eerdere trombose.
  • Roken stoppen: Stoppen met roken verlaagt gezondheidsrisico’s. Ondersteuning of een boek over stoppen met roken kan daarbij helpen.
  • Gezonde basis: Voldoende bewegen binnen veilige grenzen, gezonde voeding, slaap en gewichtsbeheersing kunnen bijdragen aan herstel en algemene gezondheid. Lees eventueel verder over leefstijl of bekijk de e-learning gezonde leefstijl.