Samenvatting

• Beschrijving klachten: De binnenste knieband, ook mediale collaterale ligament of MCL genoemd, geeft stabiliteit aan de binnenzijde van de knie. Letsel kan variëren van een lichte verrekking tot een gedeeltelijke of volledige scheur.
• Ontstaanswijze: Binnenste kniebandletsel ontstaat vaak door een klap tegen de buitenkant van de knie, een verdraaiing, overstrekking, val of plotselinge zijwaartse beweging.
• Symptomen: Klachten kunnen bestaan uit pijn aan de binnenzijde van de knie, drukpijn, zwelling, stijfheid, instabiliteit, moeite met lopen en pijn bij draaien of zijwaarts bewegen.
• Diagnose: De diagnose wordt gesteld op basis van het letselverhaal, lichamelijk onderzoek en stabiliteitstesten. Bij twijfel of verdenking op bijkomend letsel kan een MRI-scan nodig zijn.
• (Zelf)behandeling en herstel: Behandeling hangt af van de ernst. Vaak bestaat herstel uit rust, gedoseerd belasten, brace of tape, fysiotherapie en geleidelijke opbouw. Operatie is vooral aan de orde bij ernstig of gecombineerd knieletsel.

Beschrijving klachten

De binnenste knieband, ook wel mediale collaterale ligament of MCL genoemd, loopt aan de binnenzijde van de knie van het bovenbeen naar het scheenbeen. Deze band helpt voorkomen dat de knie te ver naar binnen openklapt en geeft stabiliteit bij lopen, draaien, afremmen, sporten en zijwaartse bewegingen.

Bij binnenste kniebandletsel wordt de band te ver op rek gebracht. Dit kan leiden tot een lichte verrekking, een gedeeltelijke scheur of een volledige scheur. De klachten zitten meestal duidelijk aan de binnenkant van de knie. Vaak ontstaat het letsel acuut, bijvoorbeeld tijdens sport, een tackle, een val of een verdraaiing.

Een lichte verrekking kan relatief snel herstellen, terwijl ernstiger letsel meer instabiliteit, zwelling en beperkingen geeft. Bij forse speling of een zwaar traumamoment moet ook gekeken worden naar ander knieletsel, zoals meniscusletsel, voorste kruisbandletsel of kraakbeenschade.

Uitleg afbeelding: De afbeelding toont de binnenste knieband aan de binnenzijde van de knie. Deze band helpt de knie stabiel te houden bij zijwaartse belasting. Bij een verrekking of scheur ontstaat meestal pijn aan de binnenkant van de knie en soms een instabiel gevoel.

Ontstaanswijze

Binnenste kniebandletsel ontstaat meestal wanneer de knie van buiten naar binnen wordt belast. De buitenkant van de knie krijgt dan een klap of druk, waardoor de binnenzijde van de knie te ver wordt opengetrokken. Dit wordt ook wel valgusstress genoemd.

• Directe klap tegen de buitenkant van de knie: bijvoorbeeld bij een tackle, botsing of trap tegen de buitenzijde van de knie.
• Verdraaiing: de knie draait terwijl de voet blijft staan, bijvoorbeeld bij sport, uitglijden of een onverwachte beweging.
• Zijwaartse beweging: een plotselinge zijwaartse beweging kan te veel rek geven op de binnenste knieband.
• Overstrekking: een overstrekkingstrauma kan de binnenste knieband beschadigen, soms samen met andere kniebanden.
• Valincident: bij een val kan het onderbeen naar buiten bewegen terwijl de knie naar binnen zakt.
• Sportletsel: MCL-letsel komt regelmatig voor bij voetbal, hockey, skiën, rugby, handbal, basketbal en andere sporten met draaien, afremmen of contactmomenten.
• Verkeersongeval: bij grotere krachten, zoals een fiets-, scooter- of auto-ongeval, kan ernstiger en gecombineerd knieletsel ontstaan.

Een binnenste knieband kan geïsoleerd beschadigen, maar bij forse trauma’s kan ook schade ontstaan aan meniscus, kruisbanden, kraakbeen of bot. Bij duidelijke zwelling, instabiliteit of niet goed kunnen steunen is beoordeling belangrijk.

Symptomen

De klachten bij binnenste kniebandletsel ontstaan meestal direct na een verdraaiing, klap of val. De ernst van de klachten hangt af van de mate van beschadiging en of er ander knieletsel meespeelt.

• Pijn aan de binnenzijde van de knie: vaak duidelijk voelbaar op het verloop van de binnenste knieband.
• Drukpijn: drukken op de binnenzijde van de knie is gevoelig, vooral ter hoogte van de bandaanhechtingen.
• Zwelling: er kan zwelling ontstaan aan de binnenzijde of in de hele knie, afhankelijk van de ernst en bijkomend letsel.
• Blauwe plek: bij een grotere scheur kan later een blauwe verkleuring ontstaan aan de binnenzijde van knie of onderbeen.
• Stijfheid: buigen en strekken kan beperkt zijn door pijn, zwelling of spierspanning.
• Instabiel gevoel: de knie kan onzeker voelen, vooral bij zijwaarts bewegen, draaien, afstappen of sporten.
• Moeite met lopen: lopen, traplopen of langer staan kan pijnlijk zijn, vooral in de eerste dagen.
• Pijn bij zijwaartse belasting: bewegingen waarbij de knie naar binnen zakt of het onderbeen naar buiten beweegt, kunnen klachten uitlokken.
• Warmte of gevoeligheid: het gebied rond de binnenste knieband kan warm of geïrriteerd aanvoelen.
• Slotklachten of forse zwelling: dit past minder goed bij een geïsoleerd MCL-letsel en kan wijzen op bijkomend letsel, zoals meniscus- of kruisbandletsel.

Laat je knie beoordelen bij niet goed kunnen steunen, forse zwelling, duidelijke instabiliteit, een knapmoment, slotklachten, afwijkende stand, veel pijn na trauma of wanneer je twijfelt of er sprake is van een breuk of ernstiger knieletsel.

Diagnose

De diagnose binnenste kniebandletsel wordt meestal gesteld op basis van het letselverhaal, de pijnlocatie en lichamelijk onderzoek. De arts of fysiotherapeut kijkt naar zwelling, drukpijn, bewegingsbeperking, looppatroon en stabiliteit van de knie.

Een belangrijke test is de valgusstresstest. Daarbij wordt voorzichtig gekeken hoeveel speling er ontstaat aan de binnenzijde van de knie wanneer het onderbeen naar buiten wordt bewogen ten opzichte van het bovenbeen. Dit wordt vaak getest met de knie licht gebogen en soms ook bijna gestrekt.

De ernst wordt vaak ingedeeld in gradaties. Bij lichte schade is er vooral pijn zonder duidelijke speling. Bij ernstiger schade ontstaat meer speling en kan de knie instabiel aanvoelen. Veel speling, forse zwelling of pijn op meerdere plekken kan wijzen op bijkomend letsel aan meniscus, kruisbanden, kraakbeen of bot.

Een MRI-scan is niet altijd nodig, maar kan zinvol zijn bij twijfel, forse instabiliteit, verdenking op gecombineerd letsel, aanhoudende klachten of wanneer specialistisch beleid wordt overwogen.

Bij trauma is het belangrijk om ook een breuk uit te sluiten wanneer iemand niet goed kan steunen, veel pijn heeft of duidelijke zwelling krijgt. De Ottawa Knee Rules kunnen helpen inschatten of een röntgenfoto nodig kan zijn, maar vervangen geen medische beoordeling bij ernstige klachten.

Doe hier de Ottawa Knee Rules zelftest

MCL-letsel gradaties

• Graad A: lichte verrekking met pijn, maar geen of nauwelijks extra speling.
• Graad B: gedeeltelijke scheur met milde tot matige speling en duidelijke gevoeligheid.
• Graad C: ernstige gedeeltelijke scheur met duidelijke speling, maar nog enige reststabiliteit.
• Graad D: volledige ruptuur met forse speling. Hierbij moet altijd worden beoordeeld of er ook ander knieletsel is.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling van binnenste kniebandletsel hangt af van de ernst, de mate van instabiliteit, bijkomend letsel, sport- of werkbelasting en persoonlijke doelen. Veel MCL-letsels herstellen zonder operatie, mits de knie goed wordt beschermd en de belasting stapsgewijs wordt opgebouwd.

• Eerste fase: verminder pijn en zwelling met relatieve rust, kortdurend koelen, hoog leggen, lichte compressie en gedoseerd bewegen. Blijf binnen een veilige pijngrens en voorkom zijwaartse stress op de knie.
• Laat de knie beoordelen: bij duidelijke instabiliteit, forse zwelling, niet goed kunnen steunen, slotklachten of een zwaar traumamoment is beoordeling door huisarts, fysiotherapeut, sportarts of orthopedisch specialist verstandig.
• Graad A: lichte MCL-verrekking herstelt vaak met belasting aanpassen, tijdelijk minder sporten, rustige mobiliteit en geleidelijke krachtopbouw. Herstel duurt vaak enkele weken.
• Graad B: bij matige schade is vaak een brace en fysiotherapie zinvol. De brace helpt zijwaartse belasting beperken terwijl mobiliteit en spierkracht worden opgebouwd.
• Graad C: bij ernstiger schade is meestal langere bescherming met brace nodig, gecombineerd met een uitgebreider revalidatieprogramma.
• Graad D: bij een volledige ruptuur is specialistische beoordeling belangrijk. Operatie is niet altijd nodig, maar kan wel aan de orde zijn bij fors instabiele knie, gecombineerd bandletsel of sportieve/werkgerichte eisen.
• Brace of tape: een brace kan helpen om de binnenste knieband te beschermen tegen zijwaartse belasting. Tape kan tijdelijk steun geven bij mild letsel, maar vervangt geen goede opbouw van kracht en controle.
• Fysiotherapie: fysiotherapie richt zich op pijn en zwelling verminderen, kniebuiging en -strekking herstellen, bovenbeen- en heupkracht opbouwen, balans trainen en veilig terugkeren naar werk of sport. Via de BehandelaarWijzer kun je zoeken naar een passende fysiotherapeut.
• Belasting opbouwen: bouw lopen, fietsen, traplopen, krachttraining en sport stapsgewijs op. Vermijd in het begin draaibewegingen, zijwaarts afzetten, contactsport en plotseling afremmen.
• Terugkeer naar sport: sporthervatting vraagt voldoende kracht, stabiliteit, vertrouwen en controle bij wenden, remmen, springen en zijwaartse bewegingen. Te snelle terugkeer vergroot de kans op terugval.
• Zelfstandig oefenen: een trainingsschema op maat kan in een passende fase helpen, maar vervangt geen beoordeling bij instabiliteit, forse pijn of sporthervatting.
• Leefstijl en herstel: voldoende slaap, eiwitrijke voeding, herstelmomenten, gezond gewicht en verantwoord bewegen ondersteunen de belastbaarheid. Bekijk ook onze informatie over leefstijl.

Neem opnieuw contact op met een arts of fysiotherapeut bij toenemende instabiliteit, forse zwelling, slotklachten, niet kunnen strekken, herhaald doorzakken, aanhoudende pijn of wanneer je niet veilig kunt terugkeren naar werk of sport.