Samenvatting

• Beschrijving klachten: Een mallet finger is letsel van de strekpees van het eindkootje van de vinger. Het vingertopje blijft gebogen staan en kan meestal niet actief worden gestrekt.
• Ontstaanswijze: De klacht ontstaat vaak door een bal tegen de vingertop, een stoot, val, geforceerde buiging, snijwond of klein botfragment op de plek waar de strekpees aanhecht.
• Symptomen: Veelvoorkomende klachten zijn een afhangend vingertopje, niet actief kunnen strekken, pijn, zwelling, drukpijn, krachtsverlies, blauwe plek en beperkte functie van de vinger.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld met het klachtenbeeld en lichamelijk onderzoek. Een röntgenfoto kan nodig zijn om een botfragment, breuk of gewrichtsstand te beoordelen.
• (Zelf)behandeling en herstel: De behandeling bestaat meestal uit continu spalken van het eindgewricht in strekstand. Bij grote botfragmenten, standsafwijking of instabiliteit kan operatie nodig zijn.

Beschrijving van de aandoening

Mallet finger, ook wel hamer vinger, hammer finger of soms baseball finger genoemd, is letsel van de strekpees aan het eindkootje van de vinger.

De strekpees zorgt ervoor dat je het vingertopje actief kunt strekken. Als deze pees afscheurt of losscheurt van het bot, blijft het topje van de vinger gebogen staan. Je kunt het topje dan vaak wel met de andere hand recht duwen, maar niet zelf actief recht houden.

Soms is alleen de pees beschadigd. Soms trekt de pees een klein stukje bot mee los van het eindkootje. Dit heet een benige mallet finger. De behandeling hangt af van de stand van het gewricht, de grootte van het botfragment en de stabiliteit van het eindgewricht.

Een mallet finger ontstaat vaak bij balsporten, bijvoorbeeld wanneer een bal hard tegen de gestrekte vingertop komt. Het kan ook gebeuren bij een val, stoot, het krachtig optrekken van een sok of kous, of door een snijwond aan de bovenzijde van de vinger.

Omdat goede spalkstand en continu dragen belangrijk zijn, is beoordeling verstandig. Een verkeerd behandelde mallet finger kan leiden tot blijvende buigstand, stijfheid of een zwanenhalsstand van de vinger.

Uitleg afbeelding: De afbeelding toont een mallet finger. Het eindkootje van de vinger hangt naar beneden doordat de strekpees aan het vingertopje beschadigd is. Hierdoor lukt actief strekken van het topje niet goed.

Wat gebeurt er bij een mallet finger?

Bij een mallet finger raakt het strekmechanisme van het eindgewricht van de vinger beschadigd.

• DIP-gewricht: Het eindgewricht van de vinger, vlak bij de nagel.
• Strekpees: De pees die het vingertopje actief recht maakt.
• Peesletsel: De pees scheurt of raakt los van de aanhechting.
• Benige mallet: De pees trekt een klein stukje bot mee los.
• Afhangend vingertopje: Het topje blijft gebogen staan door verlies van actieve strekking.

Het belangrijkste in de eerste fase is dat het vingertopje niet opnieuw buigt terwijl de pees of het botfragment probeert te genezen.

Mallet finger of andere vingerblessure?

Vingerblessures kunnen op elkaar lijken, maar de plek van de standsafwijking en het type peesletsel verschillen.

• Mallet finger: Het eindkootje hangt naar beneden door letsel van de strekpees bij het DIP-gewricht.
• Boutonnière-deformiteit: Het middelste gewricht buigt, terwijl het eindkootje vaak meer strekt.
• Klimvinger: Pijn aan de handpalmzijde door pulley-letsel, vooral bij klimmers.
• Triggerfinger: De vinger hapert of blijft hangen door stroef glijden van de buigpees.
• Vingerbreuk: Geeft vaak botdrukpijn, zwelling, blauwe plek of standsafwijking na trauma.

Bij twijfel, duidelijke scheefstand of niet kunnen strekken is medische beoordeling verstandig.

Wanneer moet je opletten?

Een mallet finger lijkt soms klein letsel, maar vraagt vaak nauwkeurige spalkbehandeling om goed te herstellen.

Neem contact op met huisarts, fysiotherapeut of handtherapeut bij

• Een vingertopje dat na trauma gebogen blijft staan.
• Niet actief kunnen strekken van het eindkootje.
• Pijn, zwelling of blauwe plek rond het vingertopje.
• Een bal, stoot, val of geforceerde buiging van de vinger voorafgaand aan de klacht.
• Een wond of snijwond aan de bovenzijde van de vinger.
• Duidelijke scheefstand of vermoeden van een breuk.
• Gevoelloosheid, tintelingen of koude/blauw verkleurde vingertop.
• De vinger wordt stijver, pijnlijker of dikker ondanks spalk of rust.
• De spalk past niet goed, schuurt of houdt het vingertopje niet recht.
• Klachten die na enkele dagen niet duidelijk verbeteren of onzeker blijven.

Bel 112 bij ernstig trauma, open wond met veel bloedverlies, acute verlamming, koude of blauw verkleurde vinger of andere acute alarmsignalen.

Ontstaanswijze

Een mallet finger ontstaat wanneer het vingertopje met kracht naar beneden wordt gebogen terwijl de strekpees actief of passief op spanning staat.

• Balsport: Een bal komt hard tegen de vingertop, waardoor het eindkootje plots buigt.
• Geforceerde buiging: Het vingertopje wordt onverwacht naar beneden gedrukt.
• Dagelijkse activiteit: Soms ontstaat het bij iets eenvoudigs, zoals sokken optrekken, beddengoed instoppen of ergens achter blijven haken.
• Val of stoot: Een vinger kan bij een val of botsing geforceerd buigen.
• Benige afscheuring: De strekpees trekt een stukje bot los van het eindkootje.
• Snijwond: Een diepe wond aan de bovenzijde van de vinger kan de strekpees doorsnijden.
• Sport en werk: Handbal, volleybal, basketbal, honkbal, rugby, vechtsport, kluswerk of handarbeid kunnen risico geven.
• Verminderde peeskwaliteit: Eerdere peesklachten, leeftijd, diabetes of ontstekingsziekten kunnen het weefsel kwetsbaarder maken.

Symptomen

Het meest herkenbare teken is een vingertopje dat naar beneden blijft hangen.

• Afhangend vingertopje: Het eindkootje blijft in buigstand staan.
• Niet actief kunnen strekken: Je kunt het topje meestal niet zelf recht krijgen.
• Passief wel recht te zetten: Met de andere hand lukt rechtzetten vaak wel, tenzij er veel pijn, zwelling of blokkade is.
• Pijn rond het eindgewricht: Vooral aan de bovenzijde van het vingertopje.
• Zwelling: Het eindgewricht kan dikker worden.
• Blauwe plek: Verkleuring kan ontstaan na trauma.
• Drukpijn: Druk op de bovenzijde of rond het eindgewricht is gevoelig.
• Krachtsverlies: Knijpen, grijpen, typen of sporten kan lastiger zijn.
• Stijfheid: De vinger kan stijf worden, vooral bij langdurige immobilisatie of onvoldoende oefenopbouw.
• Kleur- of gevoelsverandering: Roodheid, blauwheid, tintelingen of gevoelsverlies vraagt beoordeling.

Diagnose

De diagnose mallet finger wordt meestal gesteld met het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Het typische beeld is een afhangend vingertopje en het onvermogen om het eindkootje actief te strekken.

Bij lichamelijk onderzoek wordt gekeken naar stand van het DIP-gewricht, actieve en passieve strekking, pijn, zwelling, wondjes, doorbloeding, gevoel en functie van de rest van de vinger.

Een röntgenfoto is vaak zinvol om te beoordelen of er een botfragment, breuk of standsafwijking van het gewricht aanwezig is. Echo of MRI is meestal niet nodig, maar kan helpen bij twijfel over peesletsel, complexe schade of aanhoudende klachten.

Aandoeningen die erop kunnen lijken

Mallet finger kan lijken op boutonnière-deformiteit, klimvinger, triggerfinger, vingerbreuk, kapselletsel, peesletsel, handartrose of een snijletsel van de strekpees.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling van een mallet finger bestaat meestal uit een spalk die het eindgewricht volledig gestrekt houdt. Het middelste gewricht van de vinger mag meestal blijven bewegen, zolang het vingertopje niet buigt.

• Laat beoordelen: Bij een afhangend vingertopje is beoordeling verstandig om peesletsel, botfragment, breuk of gewrichtsstand te bepalen.
• Continue spalk: De vingertop moet meestal 6 tot 8 weken continu in strekstand blijven. Ook tijdens slapen, douchen en omkleden mag het topje niet buigen.
• Let op bij schoonmaken: Als de spalk af moet voor huidzorg, houd het vingertopje dan volledig recht ondersteund. Buigt het topje toch, dan kan het herstel worden verstoord.
• Nachtspalk: Na de continue fase volgt vaak nog enkele weken nachtspalk of bescherming bij risicoactiviteiten, volgens advies van arts of handtherapeut.
• Spalkcontrole: Een goed passende mallet-spalk is belangrijk. De spalk moet het DIP-gewricht recht houden zonder drukplekken, wondjes of afknelling.
• Tape: Tape kan soms aanvullend helpen om de spalk te fixeren, maar vervangt een goed passende mallet-spalk meestal niet.
• Pijnregulatie: Paracetamol of ontstekingsremmende medicatie kan tijdelijk helpen. Overleg bij maagklachten, nierproblemen, bloedverdunners, zwangerschap of medicatiegebruik.
• Operatie: Bij een groot botfragment, standsafwijking, gewrichtsinstabiliteit, open letsel of onvoldoende herstel kan een operatie of pinfixatie worden besproken.
• Handtherapie of fysiotherapie: Kan helpen bij spalkcontrole, huidzorg, zwelling, veilige oefenopbouw, stijfheid en herstel van handfunctie.
• Oefenopbouw: Start pas met buigen van het eindgewricht wanneer dit veilig is volgens arts of handtherapeut. Te vroeg buigen kan het resultaat verslechteren.
• Na operatie: Revalidatie verloopt volgens specialistisch protocol met wondzorg, bescherming, littekenzorg, mobiliteit en geleidelijke functieopbouw.
• Ergotherapie: Kan helpen bij werk, sport, hobby, hulpmiddelen en tijdelijke aanpassingen om de vinger te beschermen.
• Trainingsschema op maat: Een trainingsschema op maat kan helpen bij rustige opbouw van mobiliteit, kracht en belastbaarheid wanneer oefenen weer veilig is.
• BehandelaarWijzer: Bij mallet finger, spalkcontrole, vingerrevalidatie of sporthervatting kun je via de BehandelaarWijzer zoeken naar een passende fysiotherapeut of handtherapeut.