Samenvatting

• Beschrijving klachten: De ziekte van De Quervain is een peesschede-irritatie van de duimpezen aan de duimzijde van de pols. Dit kan pijn, zwelling, drukpijn, haperen of moeite met grijpen, tillen en wringen geven.
• Ontstaanswijze: Klachten ontstaan vaak door herhaalde duim- en polsbelasting, tillen van een baby, tuinieren, breien, typen, smartphonegebruik, racketsport, zwangerschap, anatomische variatie, reuma, diabetes of soms trauma.
• Symptomen: Veelvoorkomende klachten zijn pijn aan de duimzijde van de pols, pijn bij duimbeweging, zwelling, drukpijn, haperen of kraken van pezen, minder grip en moeite met dagelijkse handelingen.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld met het klachtenpatroon, drukpijn aan de duimzijde van de pols en provocatietesten zoals de Finkelstein-test. Echo kan helpen bij twijfel of injectiegeleiding.
• (Zelf)behandeling en herstel: De aanpak bestaat uit belasting aanpassen, tijdelijke brace of spalk, pijnregulatie, handtherapie en oefenopbouw. Bij aanhoudende klachten kan een injectie of soms operatie worden besproken.

Beschrijving van de aandoening

De ziekte van De Quervain is een irritatie of verdikking van de peesschede aan de duimzijde van de pols. Het gaat om de pezen van de abductor pollicis longus en extensor pollicis brevis. Deze pezen helpen bij het bewegen en strekken van de duim.

De pezen lopen door een smalle tunnel aan de buitenzijde van de pols, bij de radiale styloïd. Als de pezen of peesschede geïrriteerd raken, kan de ruimte in deze tunnel te krap worden. Daardoor ontstaat pijn bij duimbewegingen, grijpen, tillen, wringen of het bewegen van de pols richting pinkzijde.

De klachten komen vaak voor bij mensen die veel herhaalde duim- en polsbewegingen maken. Denk aan jonge ouders die een baby vaak tillen, mensen die veel typen of smartphone gebruiken, handwerk doen, tuinieren, breien, schoonmaken, racketsport doen of veel grijpen en wringen.

De ziekte van De Quervain kan lijken op duimbasisartrose, roeierspols, carpaletunnelsyndroom, triggerduim of een ganglion. De exacte pijnplek en uitlokkende bewegingen helpen om deze klachten van elkaar te onderscheiden.

Uitleg afbeelding: De afbeelding toont de pezen aan de duimzijde van de pols. Bij de ziekte van De Quervain raken deze pezen of de peesschede geïrriteerd, waardoor pijn ontstaat bij grijpen, tillen, wringen en duimbewegingen.

Welke pezen zijn betrokken?

Bij De Quervain zijn vooral twee pezen betrokken die door het eerste peescompartiment aan de duimzijde van de pols lopen.

• Abductor pollicis longus: Helpt om de duim naar buiten te bewegen.
• Extensor pollicis brevis: Helpt om de duim te strekken.
• Eerste dorsale compartiment: De smalle peestunnel waar deze pezen doorheen lopen.
• Radiale styloïd: Het botpuntje aan de duimzijde van de pols waar de klachten vaak voelbaar zijn.
• Peesschede: De glijlaag rondom de pezen. Bij irritatie kan deze verdikken of pijnlijk worden.

Als de pezen minder goed glijden, kan pijn, zwelling, kraken, haperen of een trekkend gevoel ontstaan.

Verschil met duimbasisartrose en roeierspols

Pijn aan de duimzijde van de pols kan meerdere oorzaken hebben. De Quervain lijkt regelmatig op andere pols- en duimklachten.

• De Quervain: Pijn zit meestal aan de duimzijde van de pols, rond de pezen bij de radiale styloïd. Klachten nemen toe bij duimbewegingen, grijpen, tillen en polsbeweging richting pinkzijde.
• Duimbasisartrose: Pijn zit vooral dieper aan de basis van de duim, bij knijpen, draaien, sleutel gebruiken of potten openen.
• Roeierspols/intersectiesyndroom: Pijn zit vaak iets hoger op de onderarm, waar pezen elkaar kruisen, en kan kraken of wrijving geven bij polsbewegingen.
• Triggerduim: Geeft vooral haperen, vastlopen of klikken van de duim bij buigen en strekken.
• Ganglion: Geeft vaker een zichtbare of voelbare zwelling, soms met drukpijn of bewegingsbeperking.

Bij twijfel helpt zorgvuldig onderzoek om de juiste oorzaak te bepalen.

Wanneer moet je opletten?

De Quervain is meestal geen spoedklacht, maar soms is beoordeling belangrijk om een andere oorzaak of ernstiger probleem uit te sluiten.

Neem contact op met huisarts, fysiotherapeut of handtherapeut bij

• Pijn aan de duimzijde van de pols die blijft terugkomen of toeneemt.
• Duidelijke zwelling, roodheid, warmte of forse drukpijn aan de duimzijde van de pols.
• Pijn na een val, stoot of verdraaiing van pols of duim.
• Niet goed kunnen grijpen, tillen, wringen, schrijven, typen of een baby dragen.
• Een haperend, krakend of knappend gevoel van de pezen.
• Tintelingen of doof gevoel aan duim, wijsvinger of handrug.
• Krachtsverlies, spullen laten vallen of duidelijke functiebeperking.
• Klachten tijdens zwangerschap of na bevalling die dagelijkse zorg voor een baby beperken.
• Klachten bij reuma, diabetes, jicht of andere ontstekingsziekte.
• Koude, bleke of blauw verkleurde vingers.

Bel 112 bij ernstig trauma, duidelijke standsafwijking, open wond, verlamming, koude of blauw verkleurde hand of andere acute alarmsignalen.

Ontstaanswijze

De ziekte van De Quervain ontstaat meestal door irritatie van de pezen en peesschede in het eerste peescompartiment van de pols. Vaak is er sprake van een combinatie van belasting, aanleg, herhaling en lokale gevoeligheid.

• Herhaalde duimbewegingen: Veel grijpen, tillen, knijpen, typen, swipen of smartphonegebruik kan klachten uitlokken.
• Polsbelasting richting pinkzijde: Bewegingen waarbij de pols naar de pinkzijde beweegt terwijl de duim belast wordt, kunnen pijnlijk zijn.
• Jonge ouders: Baby’s tillen, voeden en dragen met gebogen pols of gespreide duim kan klachten veroorzaken of onderhouden.
• Werk en hobby: Tuinieren, breien, schoonmaken, schilderen, knippen, handwerk, koken of gereedschap gebruiken kan meespelen.
• Sport: Racketsport, volleybal, golf, klimmen, krachttraining of sporten met veel grip kunnen klachten geven.
• Anatomische variatie: Soms is het peescompartiment nauwer of loopt er een extra peesstreng mee, waardoor irritatie sneller ontstaat.
• Zwangerschap en hormonale factoren: Vochtretentie en veranderde belasting kunnen bijdragen aan klachten rond zwangerschap of na bevalling.
• Reuma of diabetes: Bij ontstekingsziekten of stofwisselingsproblemen kunnen pezen en peesscheden gevoeliger zijn.
• Trauma: Een val, stoot of verdraaiing kan soms de start zijn van lokale irritatie.
• Overbelasting door compensatie: Andere pols-, duim- of handklachten kunnen ervoor zorgen dat de duimpezen extra belast worden.

Ontstaansmechanisme

De betrokken pezen lopen door een smalle peestunnel aan de duimzijde van de pols. Door herhaalde wrijving, zwelling of verdikking van de peesschede kan de ruimte krapper worden. Daardoor glijden de pezen minder soepel en ontstaat pijn bij duim- en polsbewegingen.

Symptomen

De klachten zitten meestal aan de duimzijde van de pols en nemen toe bij grijpen, tillen, wringen of duimbewegingen.

• Pijn aan de duimzijde van de pols: Vaak rond het botpuntje aan de buitenzijde van de pols.
• Pijn bij duimbeweging: Vooral bij strekken, spreiden of krachtig gebruiken van de duim.
• Pijn bij grijpen of tillen: Bijvoorbeeld bij een baby optillen, tas dragen, fles openen of pan vasthouden.
• Pijn bij wringen: Een doek uitwringen, pot openen of sleutel draaien kan klachten geven.
• Pijn bij polsbeweging richting pinkzijde: Dit kan herkenbaar zijn bij de Finkelstein-test.
• Zwelling: Soms is er lokale zwelling of verdikking bij de peesschede.
• Drukpijn: Druk op het eerste peescompartiment aan de duimzijde van de pols is gevoelig.
• Kraken of haperen: De pezen kunnen gevoelig, stroef of krakend aanvoelen bij bewegen.
• Minder grip: Knijpen, schrijven, typen of fijne handtaken kunnen lastiger worden.
• Uitstraling: Pijn kan soms richting duim of onderarm trekken.
• Doof of tintelend gevoel: Soms door irritatie van een oppervlakkige zenuwtak aan de duimzijde van de handrug.
• Roodheid of warmte: Kan voorkomen bij duidelijke lokale irritatie, maar forse roodheid of warmte vraagt beoordeling.

Diagnose

De diagnose De Quervain wordt meestal gesteld met het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Belangrijk zijn de pijnplek, uitlokkende bewegingen, drukpijn aan de duimzijde van de pols, zwelling, gripfunctie en onderscheid met andere pols- en duimklachten.

Bij lichamelijk onderzoek wordt gekeken naar beweeglijkheid van duim en pols, drukpijn over het eerste peescompartiment, pijn bij duimstrekking of duimspreiding tegen weerstand en provocatie met de Finkelstein-test. Bij de Finkelstein-test wordt de duim in de handpalm gebracht en de pols richting pinkzijde bewogen; pijn aan de duimzijde van de pols past bij De Quervain. :contentReference[oaicite:3]{index=3}

Echografie kan helpen bij twijfel, duidelijke zwelling, verdenking op peesschede-irritatie of wanneer een injectie gericht geplaatst moet worden. Röntgenfoto’s zijn meestal niet nodig voor De Quervain zelf, maar kunnen helpen om andere oorzaken van duimzijde-polspijn uit te sluiten, zoals duimbasisartrose of polsartrose. :contentReference[oaicite:4]{index=4}

Aandoeningen die erop kunnen lijken

De ziekte van De Quervain kan lijken op duimbasisartrose of handartrose, roeierspols, carpaletunnelsyndroom, triggerduim of triggerfinger, ganglion van de pols, scaphoidklachten, Wartenberg-syndroom of peesklachten aan de pols.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling richt zich op het verminderen van peesirritatie, tijdelijk ontlasten van pijnlijke bewegingen en daarna rustig opbouwen van duim-, pols- en handfunctie. Bij aanhoudende klachten kan een injectie of specialistische behandeling nodig zijn.

• Belasting aanpassen: Verminder tijdelijk bewegingen die klachten uitlokken, zoals wringen, zwaar tillen, veel duimgebruik, smartphonegebruik, knijpen of langdurig werken met gebogen pols.
• Jonge ouders: Til een baby waar mogelijk met de pols rechter en de duim minder gespreid. Gebruik beide handen, wissel houdingen af en ondersteun met onderarm of kussen.
• Brace of spalk: Een duim-/polsbrace kan tijdelijk helpen om de pezen tot rust te brengen. Vooral een brace die duim én pols ondersteunt kan passend zijn bij pijnlijke dagelijkse taken.
• Tape: Tape kan tijdelijk comfort of bewegingsbewustzijn geven, maar vervangt geen goede belastingaanpassing.
• Pijnregulatie: Paracetamol of ontstekingsremmende medicatie kan tijdelijk helpen. Overleg bij maagklachten, nierproblemen, bloedverdunners, zwangerschap of medicatiegebruik.
• Handtherapie of fysiotherapie: Kan helpen bij belastinganalyse, spalkadvies, oefenopbouw, ergonomie, werk-/sportaanpassingen en herstel van duim- en polsfunctie.
• Oefeningen: Start met pijnarme mobiliteit en rustige glijoefeningen. Bouw daarna duimcontrole, grip, polsstabiliteit en kracht geleidelijk op.
• Ergonomie: Pas muis, toetsenbord, telefoonhouding, gereedschap, sportmateriaal, gripdikte of werkhouding aan als dit klachten onderhoudt.
• Corticosteroïdinjectie: Bij aanhoudende of duidelijke De Quervain-klachten kan een arts een injectie bespreken. Onderzoek laat zien dat een corticosteroïdinjectie, vaak gecombineerd met tijdelijke duimspalk/immobilisatie, effectief kan zijn. :contentReference[oaicite:5]{index=5}
• Operatie: Bij langdurige klachten die onvoldoende reageren op conservatieve behandeling of injectie kan een handchirurg een operatieve release van het eerste peescompartiment bespreken.
• Na operatie: Revalidatie verloopt volgens het advies van de specialist, met wondzorg, littekenmobiliteit, rustige mobiliteit en geleidelijke opbouw van kracht en handfunctie.
• Ergotherapie: Kan helpen bij tijdelijke hulpmiddelen, werkhervatting, babyzorg, huishoudelijke taken of aanpassingen in dagelijkse activiteiten.
• Trainingsschema op maat: Een trainingsschema op maat kan helpen bij rustige opbouw van mobiliteit, kracht en belastbaarheid wanneer ernstige irritatie is afgenomen.
• BehandelaarWijzer: Bij aanhoudende klachten, spalkadvies, werkbelasting, sporthervatting of revalidatie kun je via de BehandelaarWijzer zoeken naar een passende fysiotherapeut of handtherapeut.