Samenvatting

• Beschrijving klachten: De ziekte van Bechterew, ook wel axiale spondyloartritis of ankyloserende spondylitis genoemd, begint vaak rond de SI-gewrichten tussen bekken en heiligbeen.
• Ontstaanswijze: Bij Bechterew kunnen ontstekingen ontstaan in de SI-gewrichten. Dit heet sacro-iliitis en kan diepe bilpijn, bekkenstijfheid en pijn laag in de rug geven.
• Symptomen: Klachten zijn vaak diepe bilpijn, soms wisselend links en rechts, ochtendstijfheid, nachtelijke pijn, stijfheid na zitten of liggen en verbetering door bewegen.
• Diagnose: De diagnose wordt gesteld door huisarts/reumatoloog op basis van klachten, lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek, HLA-B27 en beeldvorming van SI-gewrichten, zoals röntgen of MRI.
• Behandeling en herstel: Behandeling bestaat uit medische begeleiding, medicatie waar nodig, blijven bewegen, fysiotherapie, oefeningen voor bekken en wervelkolom en leefstijlaanpassingen zoals stoppen met roken.

Beschrijving klachten

De ziekte van Bechterew is een chronische ontstekingsaandoening die vaak begint rond het bekken, vooral in de SI-gewrichten. Deze gewrichten liggen tussen het heiligbeen en de bekkenhelften. Ontsteking van deze gewrichten heet sacro-iliitis.

Bij sacro-iliitis kunnen diepe pijnklachten ontstaan laag in de rug, in de bilregio of rond het bekken. De pijn kan links, rechts of wisselend aan beide kanten aanwezig zijn. Soms lijkt het op gewone SI-gewrichtspijn, bekkeninstabiliteit of lage rugpijn, maar het patroon is anders: de klachten zijn vaak erger na rust en verbeteren juist door bewegen.

De moderne verzamelnaam voor deze aandoening is vaak axiale spondyloartritis. Wanneer er duidelijke afwijkingen op röntgenfoto’s zichtbaar zijn, wordt ook gesproken van ankyloserende spondylitis of spondylitis ankylopoetica. In de volksmond blijft de naam ziekte van Bechterew veel gebruikt.

Uitleg afbeelding: De afbeelding laat zien hoe ontstekingen rond het bekken, de SI-gewrichten en de wervelkolom kunnen bijdragen aan bilpijn, lage rugpijn en stijfheid.

Waarom Bechterew vaak begint rond het SI-gewricht

De SI-gewrichten zijn bij axiale spondyloartritis vaak vroeg betrokken. Daardoor kan Bechterew zich eerst uiten als diepe bilpijn of bekkenpijn, nog voordat er duidelijke stijfheid van de hele wervelkolom ontstaat.

Ontstaanswijze

De exacte oorzaak van de ziekte van Bechterew is niet volledig bekend. Waarschijnlijk ontstaat de aandoening door een combinatie van erfelijke aanleg, afweerreacties en omgevingsfactoren.

• Ontsteking van SI-gewrichten: Bij Bechterew kunnen ontstekingen ontstaan in de gewrichten tussen bekken en heiligbeen. Dit heet sacro-iliitis.
• Erfelijke aanleg: De aandoening komt vaker voor binnen families. HLA-B27 wordt vaak gezien bij mensen met axiale spondyloartritis, maar is geen sluitende ja/nee-test.
• Afweerreactie: Het immuunsysteem kan ontstekingen veroorzaken op plekken waar gewrichten, pezen en banden aan bot hechten.
• Uitbreiding vanuit bekken naar wervelkolom: Ontsteking kan beginnen rond het bekken en later klachten geven in lage rug, borstwervelkolom, ribben of nek.
• Extra klachten buiten het bekken: Sommige mensen hebben ook oogontstekingen, psoriasis, darmontstekingen, hielpijn of andere peesaanhechtingsklachten.
• Roken: Roken wordt ongunstig gezien bij Bechterew en kan samenhangen met meer klachten en een ongunstiger beloop.
• Mechanische belasting: Belasting veroorzaakt Bechterew niet rechtstreeks, maar lang zitten, eenzijdige houding of zware belasting kan bestaande bekken-/SI-klachten wel duidelijker voelbaar maken.

Sacro-iliitis is niet hetzelfde als gewone SI-blokkade

Bij gewone SI-gerelateerde klachten speelt vaak mechanische belasting of bewegingsgevoeligheid mee. Bij Bechterew gaat het om een ontstekingsproces. Het verschil zit vooral in het patroon: ochtendstijfheid, nachtelijke pijn, klachten na rust en verbetering door bewegen passen meer bij ontstekingsachtige SI-klachten.

Symptomen

• Diepe bilpijn: Vaak laag in de bil of rond het SI-gewricht, soms moeilijk precies aan te wijzen.
• Wisselende pijn links en rechts: De bilpijn kan aan één kant beginnen en later wisselen van zijde.
• Bekken- en lage-rugstijfheid: Vooral in de ochtend of na lang zitten/liggen.
• Nachtelijke pijn: Wakker worden in de tweede helft van de nacht of vroeg in de ochtend komt regelmatig voor.
• Verbetering door bewegen: Rustig lopen, rekken of bewegen geeft vaak verlichting.
• Verergering door rust: Lang stilzitten of liggen kan klachten juist verergeren.
• Pijn rond heup of lies: Soms wordt de pijn gevoeld aan de voorkant van het bekken, richting lies of heupregio.
• Vermoeidheid: Chronische ontsteking en pijn kunnen veel energie kosten.
• Peesaanhechtingsklachten: Denk aan hielpijn, pijn rond zitbeen, heup, knie of andere aanhechtingen.
• Andere signalen: Psoriasis, darmontstekingen, eerdere oogontsteking of familiegeschiedenis kunnen de verdenking versterken.
• Oogontsteking: Een rood, pijnlijk oog met lichtschuwheid of wazig zien vraagt dezelfde dag medische beoordeling.
• Alarmsignalen: Neem contact op met je huisarts bij koorts, ernstig ziek zijn, onverklaard gewichtsverlies, heftige pijn na trauma, nieuwe uitval, problemen met plassen of ontlasting of plots sterk toenemende pijn.

Wanneer aan Bechterew denken bij bekken- of SI-pijn?

Denk aan Bechterew of axiale spondyloartritis bij diepe bil- of SI-pijn die vóór het 45e jaar begint, langer dan 3 maanden bestaat, ’s nachts of na rust erger is, verbetert door bewegen en samengaat met ochtendstijfheid, psoriasis, darmklachten, oogontsteking of familiegeschiedenis.

Diagnose

De diagnose ziekte van Bechterew wordt niet gesteld met één losse test. Bij bekken- en SI-klachten kijkt de huisarts of reumatoloog vooral naar het klachtenpatroon: beginleeftijd, duur van de klachten, nachtelijke pijn, ochtendstijfheid, diepe bilpijn, verbetering door bewegen, familiegeschiedenis en eventuele klachten zoals psoriasis, darmontsteking, peesaanhechtingspijn of oogontsteking.

Bij verdenking op axiale spondyloartritis volgt meestal verwijzing naar een reumatoloog. Bloedonderzoek kan helpen, bijvoorbeeld naar ontstekingswaarden en HLA-B27. Normale ontstekingswaarden of een negatieve HLA-B27-test sluiten Bechterew niet volledig uit.

Beeldvormend onderzoek richt zich vaak op de SI-gewrichten. Een röntgenfoto kan veranderingen tonen bij langer bestaande ziekte. Een MRI kan in een vroegere fase soms actieve ontsteking rond de SI-gewrichten zichtbaar maken.

Omdat Bechterew rond het bekken kan lijken op SI-gewrichtsklachten, bekkeninstabiliteit, piriformis syndroom of lage rugpijn, is het ontstekingspatroon belangrijk om te herkennen.

Twijfel je of je bekken- of SI-klachten passen bij alarmsignalen of bij fysiotherapie?

Start de Klachtencheck

(Zelf)behandeling en herstel

De ziekte van Bechterew is een chronische aandoening. Bij bekken- en SI-klachten richt behandeling zich op het verminderen van ontsteking, behouden van beweeglijkheid, verminderen van stijfheid en veilig blijven bewegen.

• Medische behandeling via arts of reumatoloog: Medicatie kan nodig zijn om pijn en ontsteking te remmen. Denk aan NSAID’s of, bij actieve ziekte en onvoldoende effect, biologische of gerichte ontstekingsremmende medicatie via de reumatoloog. Gebruik ontstekingsremmers alleen volgens advies van arts of apotheek.
• Blijven bewegen: Regelmatig bewegen is belangrijk. Wandelen, fietsen, zwemmen en rustige mobiliteitsoefeningen kunnen helpen om bekken, SI-regio en wervelkolom soepel te houden.
• Fysiotherapie en oefentherapie: Een fysiotherapeut kan helpen met SI-/bekkencontrole, heupmobiliteit, rompstabiliteit, houding, ademhaling en het opbouwen van conditie. Vind waar passend een praktijk via de BehandelaarWijzer.
• Gericht oefenprogramma: Bij SI- en bekkenklachten door Bechterew zijn rustige mobiliteit, heup-/bekkencontrole, bilspierkracht, rompkracht en beweeglijkheid van lage rug en heupen belangrijk. Een trainingsschema op maat kan ondersteunen als zelfstandig oefenen verantwoord is.
• Acute opvlamming: Bij een duidelijke flare-up kan tijdelijk aanpassen van belasting nodig zijn. Overleg met huisarts of reumatoloog als opvlammingen vaak terugkomen, lang aanhouden of toenemen.
• Bekkenondersteuning: Een bekkenband kan soms tijdelijk comfort geven bij SI-/bekkenpijn, maar is geen hoofdbehandeling bij Bechterew. Gebruik dit vooral kortdurend en niet als vervanging van bewegen.
• Oefenmateriaal voor thuis: Een oefenmat is praktisch voor dagelijkse mobiliteits- en rek-/ontspanningsoefeningen. Een oefenbal kan later nuttig zijn voor rustige rompcontrole, balans en heup-/bekkenbeweging als dit veilig en pijnarm kan.
• Lang zitten doorbreken: SI- en bekkenstijfheid neemt vaak toe na rust. Wissel zitten, staan en lopen regelmatig af, zeker tijdens werk of autorijden.
• Stoppen met roken: Stoppen met roken is sterk aan te raden. Roken kan ongunstig zijn voor ontsteking, longfunctie, conditie en het beloop van Bechterew.
• Let op ogen, huid en darmen: Een rood, pijnlijk oog met lichtschuwheid of wazig zien vraagt dezelfde dag medische beoordeling. Bespreek ook psoriasis, aanhoudende darmklachten of gewrichtsontstekingen met je arts.
• Trauma serieus nemen: Bij gevorderde stijfheid of botontkalking kan de wervelkolom kwetsbaarder zijn. Neem na een val, ongeluk of nieuwe heftige rug-/bekkenpijn contact op met een arts.
• Leefstijl en herstel: Voldoende slaap, regelmatige beweging, gezonde voeding, stressregulatie en herstelmomenten ondersteunen belastbaarheid. Meer informatie staat op gezonde leefstijl of in de e-learning gezonde leefstijl.