Samenvatting

• Beschrijving klachten: Metatarsalgie betekent pijn onder de voorvoet, vaak onder de kopjes van de middenvoetsbeentjes. De pijn zit meestal bij de bal van de voet en neemt vaak toe bij lopen, staan, traplopen of sporten.
• Ontstaanswijze: Klachten kunnen ontstaan door overbelasting, hoge druk op de voorvoet, smalle schoenen, hoge hakken, dunner vetkussen, hallux valgus, hamertenen, platvoeten, holvoeten, overgewicht, sportbelasting of eerder voetletsel.
• Symptomen: Veelvoorkomende klachten zijn pijn onder de bal van de voet, branderig of stekend gevoel, eelt, likdoorns, pijn bij afzetten, startpijn, tintelingen in de tenen en verlichting bij rust of minder belasting.
• Diagnose: De diagnose wordt meestal gesteld op basis van pijnlocatie, voetstand, drukplekken, looppatroon, schoenslijtage en lichamelijk onderzoek. Beeldvorming kan nodig zijn bij twijfel over stressfractuur, zenuwirritatie, sesamoiditis of ander letsel.
• (Zelf)behandeling en herstel: Behandeling richt zich op drukvermindering, passend schoeisel, voorvoetkussens, zolen, belasting doseren, voet- en kuitspieroefeningen, eeltverzorging en zo nodig fysiotherapie of podotherapie.

Beschrijving klachten

Metatarsalgie is een verzamelnaam voor pijn onder de voorvoet. De pijn zit meestal onder de bal van de voet, ter hoogte van de gewrichtjes waar de tenen beginnen. Dit zijn de kopjes van de middenvoetsbeentjes, ook wel metatarsalia genoemd.

De klacht ontstaat vaak doordat de druk onder de voorvoet te hoog wordt of niet goed wordt verdeeld. Daardoor kunnen huid, vetkussen, gewrichtskapsel, pezen, zenuwen of botstructuren geïrriteerd raken. Metatarsalgie is dus geen enkele specifieke diagnose, maar een beschrijving van de pijnlocatie. De onderliggende oorzaak kan per persoon verschillen.

Metatarsalgie kan samengaan met andere voetproblemen, zoals hallux valgus, hamertenen, platvoeten, holvoeten, eeltvorming, likdoorns, zenuwirritatie of sesamoiditis. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de pijnplek te kijken, maar ook naar voetstand, schoenen, belasting en looppatroon.

Beschrijving van de afbeelding: De afbeelding toont de voorvoetregio. Bij metatarsalgie zit de pijn meestal onder de kopjes van de middenvoetsbeentjes, bij de bal van de voet.

Metatarsalgie is een pijnlocatie, geen einddiagnose

Metatarsalgie betekent letterlijk pijn rond de middenvoetsbeentjes. De oorzaak kan liggen in drukverdeling, schoeisel, voetstand, pees- of gewrichtsirritatie, zenuwirritatie, eeltvorming of soms botbelasting. Een goede beoordeling kijkt daarom naar de hele voet en niet alleen naar één pijnpunt.

Ontstaanswijze

Metatarsalgie ontstaat meestal geleidelijk door een combinatie van belasting, voetstand en drukverdeling. Soms ontstaat het na een duidelijke verandering, zoals meer wandelen, andere schoenen, gewichtstoename, sportbelasting of een voetblessure.

• Overbelasting: Veel lopen, hardlopen, springen, traplopen of lang staan kan de druk onder de voorvoet verhogen.
• Schoeisel: Smalle schoenen, hoge hakken, dunne zolen of schoenen met weinig demping kunnen de voorvoet extra belasten.
• Dunner vetkussen: Met het ouder worden kan het natuurlijke vetkussen onder de voorvoet dunner worden, waardoor de botkopjes meer druk krijgen.
• Voetstand: Platvoeten, holvoeten, doorgezakte voorvoet of afwijkende afwikkeling kunnen zorgen voor een ongunstige drukverdeling.
• Hallux valgus of hamertenen: Een scheve grote teen, hamertenen of standsverandering van tenen kan extra druk geven onder de voorvoet.
• Overgewicht: Extra lichaamsgewicht verhoogt de belasting op voeten, enkels, knieën en heupen.
• Sportbelasting: Hardlopen, wandelen, dans, tennis, volleybal, basketbal en andere sporten met veel afzetten of springen kunnen klachten uitlokken.
• Veranderd looppatroon: Door pijn elders, stijve enkel, hallux rigidus of instabiliteit kan de druk meer naar de voorvoet verschuiven.
• Voettrauma: Een eerdere breuk, kneuzing, verzwikking of operatie kan de belasting van de voorvoet veranderen.
• Eelt en likdoorns: Drukplekken kunnen de pijn versterken en tegelijk aanwijzen waar de druk onder de voet te hoog is.

Voorvoetpijn en andere voetklachten

Voorvoetpijn komt vaak samen voor met hallux valgus, hamertenen, hallux rigidus, eeltvorming of zenuwirritatie. De beste aanpak hangt af van de oorzaak. Soms is vooral schoeisel aanpassen voldoende, soms zijn zolen, drukverdeling, oefentherapie of verdere beoordeling nodig.

Symptomen

De pijn bij metatarsalgie zit meestal onder de voorvoet, vooral onder de bal van de voet. De klachten kunnen zeurend, branderig, stekend of drukkend aanvoelen. Vaak nemen ze toe bij belasting en nemen ze af bij rust of schoenen uitdoen.

• Pijn onder de voorvoet: Meestal onder de kopjes van de middenvoetsbeentjes, net vóór de tenen.
• Pijn bij lopen of staan: Lang wandelen, hardlopen, traplopen, sporten of lang staan kan klachten uitlokken.
• Pijn bij afzetten: Vooral het moment waarop je over de voorvoet afwikkelt kan gevoelig zijn.
• Branderig of stekend gevoel: Soms voelt de pijn scherp, branderig of alsof er een steentje onder de voet zit.
• Eelt of likdoorns: Door verhoogde druk kunnen eeltplekken of likdoorns ontstaan onder de voorvoet of bij de tenen.
• Zwelling of gevoeligheid: De voorvoet kan gevoelig, dik of geïrriteerd aanvoelen na belasting.
• Startpijn: De eerste stappen na rust kunnen gevoelig zijn, vooral wanneer de voorvoet geïrriteerd is.
• Tintelingen of doof gevoel: Tintelingen in tenen kunnen passen bij zenuwirritatie, bijvoorbeeld bij een Mortons neuroom of druk tussen de middenvoetsbeentjes.
• Schoenproblemen: Smalle schoenen, hoge hakken of dunne zolen maken de klachten vaak erger.
• Verlichting bij rust: Klachten nemen vaak af door ontlasten, schoenen uitdoen of minder druk op de voorvoet.

Diagnose

De diagnose metatarsalgie wordt meestal gesteld op basis van de pijnlocatie, het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Er wordt gekeken naar de voorvoet, voetstand, teenstand, eeltplekken, likdoorns, drukpijn, beweeglijkheid van voet en tenen, looppatroon en het soort schoenen dat klachten uitlokt.

Omdat metatarsalgie een verzamelnaam is voor pijn onder de voorvoet, is het belangrijk om andere oorzaken mee te nemen. Denk aan stressfractuur, sesamoiditis, Mortons neuroom, gewrichtsirritatie, peesklachten, zenuwirritatie, hallux valgus, hallux rigidus of hamertenen.

Aanvullende beeldvorming is niet altijd nodig. Een echo kan soms helpen bij verdenking op slijmbeursirritatie, vocht, peesklachten of zenuwirritatie. Een röntgenfoto kan zinvol zijn bij verdenking op botletsel, standsafwijking, artrose of stressfractuur. Een MRI wordt vooral overwogen bij aanhoudende klachten of twijfel over botbelasting of weke delen.

Neem contact op met de huisarts bij plots hevige pijn, niet kunnen steunen, duidelijke zwelling na trauma, roodheid met warmte of koorts, wondjes, gevoelsverlies, diabetes, snel toenemende pijn of klachten die ondanks aanpassing van belasting en schoenen blijven bestaan.

Sesamoiditis bij pijn onder de grote teen

Wanneer de pijn vooral onder het grote teengewricht zit, kan sprake zijn van irritatie van de sesambeentjes of de peesstructuren eromheen. Dit wordt sesamoiditis genoemd. De klacht kan ontstaan door overbelasting, sport, veel afzetten of druk onder de grote teen. Herstel vraagt vaak tijd, drukvermindering, aangepast schoeisel en soms zooladvies.

(Zelf)behandeling en herstel

De behandeling van metatarsalgie richt zich op het verminderen van druk onder de voorvoet, het verbeteren van de belastingverdeling en het rustig opbouwen van activiteiten. De juiste aanpak hangt af van de oorzaak van de voorvoetpijn.

• Doseer belasting: Verminder tijdelijk activiteiten die veel pijn geven, zoals lang wandelen, hardlopen, springen, traplopen of lang staan. Bouw daarna rustig weer op.
• Pas schoenen aan: Kies schoenen met voldoende breedte bij de voorvoet, goede demping, voldoende teenruimte en een zool die past bij jouw klachten. Vermijd tijdelijk hoge hakken, smalle schoenen en dunne zolen.
• Voorvoetkussen of drukverdeling: Een voorvoetkussen of metatarsaal pad kan soms helpen om druk onder de pijnlijke plek te verminderen. De juiste plaatsing is belangrijk.
• Steunzolen of podotherapie: Bij terugkerende klachten, afwijkende voetstand, eeltplekken of duidelijke drukproblemen kan een podotherapeut beoordelen of zolen of schoenadvies zinvol zijn.
• Teenbescherming: Bij drukplekken, likdoorns, blaren of irritatie rond de tenen kan een teenbeschermer tijdelijk comfort geven.
• Oefeningen: Oefeningen kunnen gericht zijn op voetspieren, teencontrole, kuitkracht, balans, enkelbeweeglijkheid en looppatroon. Dit helpt vooral wanneer spiercontrole of afwikkeling meespeelt.
• Eelt en likdoorns verzorgen: Eelt is vaak een signaal van verhoogde druk. Laat hardnekkige likdoorns of pijnlijke eeltplekken beoordelen door een pedicure of podotherapeut, zeker bij diabetes of verminderde doorbloeding.
• Fysiotherapie: Fysiotherapie kan helpen bij belastingopbouw, looppatroon, mobiliteit, kracht en bijkomende klachten in enkel, knie, heup of rug. Vind een passende praktijk via de BehandelaarWijzer.
• Zelfstandig trainen: Wil je gericht werken aan kracht, stabiliteit en belastbaarheid? Dan kan een trainingsschema op maat helpen om rustig en haalbaar op te bouwen.
• Leefstijl en gewicht: Een gezond gewicht, voldoende beweging en goede algemene belastbaarheid kunnen helpen om druk op voet, enkel, knie en heup beter te verdragen. Bekijk ook onze informatie over leefstijl of de e-learning Een gezonde leefstijl in 5 stappen.
• Specialistische beoordeling: Bij aanhoudende pijn, verdenking op stressfractuur, zenuwirritatie, sesamoiditis of ernstige standsafwijking kan beoordeling door huisarts, podotherapeut, sportarts of orthopedisch specialist nodig zijn.